Zoekresultaten
Doorzoek deze website
92 resultaten gevonden met een lege zoekopdracht
- NIS2, jouw raamwerk voor cybersecurity.
Wat betekent NIS2 voor jouw organisatie? Ontdek hoe je cybersecurity en governance nu al op orde brengt met praktische stappen en tips. Alle blogs IT-beheersing NIS2 Stel je voor: je werkt bij een ziekenhuis, een drinkwaterbedrijf of een regionale vervoerder. Het is maandagochtend, systemen vallen uit, bestanden zijn versleuteld, meldingen stromen binnen. Patiënten kunnen niet ingepland worden, pompen zijn niet op afstand aan te sturen, reisinformatie klopt niet meer. Binnen een uur gaat het niet meer alleen over “IT”, maar over continuïteit, veiligheid en over reputatie. In dat spanningsveld is de NIS2-richtlijn ontstaan. NIS2 moet ervoor zorgen dat organisaties in kritieke sectoren hun cybersecurity en digitale weerbaarheid structureel op orde brengen, mét duidelijke verantwoordelijkheden voor bestuur en management. In deze blog nemen we NIS2 onder de loep. Wat is het, wie valt eronder, wat vraagt het concreet en vooral: wat betekent dit voor internal audit, risk management en control? Wat is NIS2 en waarom nu? NIS2 staat voor de Network and Information Security Directive 2 : een Europese richtlijn die als doel heeft een hoog, gemeenschappelijk niveau van cybersecurity in alle lidstaten af te dwingen. Het is de opvolger van de eerste NIS-richtlijn en breidt de scope, verplichtingen en handhaving flink uit. De kern is: lidstaten en organisaties moeten hun netwerk- en informatiesystemen zo inrichten dat essentiële diensten, denk aan energie, transport, zorg, financiën en digitale infrastructuur ook bij cyberincidenten kunnen blijven draaien. Belangrijke data: De NIS2-richtlijn is op EU-niveau in werking getreden op 17 oktober 2024 . Lidstaten moesten NIS2 uiterlijk op 17 oktober 2024 omzetten in nationale wetgeving; in de praktijk zijn veel landen te laat, waardoor de Europese Commissie in 2024 en 2025 inbreukprocedures is gestart. In Nederland gebeurt de implementatie via de Cyberbeveiligingswet (Cbw) . Die wordt, zoals het er nu uitziet in de tweede helft van 2026 van kracht. Dat de nationale wet in Nederland later komt, betekent niet dat je achterover kunt leunen. De richtlijn is er, de verwachtingen van toezichthouders groeien en de cyberdreiging neemt aantoonbaar toe. Wie valt er onder NIS2? NIS2 richt zich op organisaties die essentiële of belangrijke diensten leveren aan de economie en de samenleving. De richtlijn onderscheidt: Essentiële entiteiten , zoals energie- en netwerkbeheerders, grote zorginstellingen, banken en aanbieders van digitale infrastructuur. Belangrijke entiteiten , zoals bepaalde industriële producenten, logistieke bedrijven, digitale dienstverleners, post- en koeriersdiensten en delen van de maakindustrie. In grote lijnen geldt: NIS2 is gericht op middelgrote en grote organisaties (vanaf 50 medewerkers of een jaaromzet vanaf 10 miljoen euro), in sectoren die als kritisch zijn aangewezen. Micro- en kleine ondernemingen vallen meestal buiten scope, behalve in uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bepaalde trust- of digitale dienstverleners. Veel organisaties zijn nog druk bezig om überhaupt te bepalen: “Vallen wij eronder?” Juist hier ligt een rol voor riskmanagers en internal auditors: sector, omvang, rol in de keten en afhankelijkheden scherp krijgen en op basis daarvan bepalen of NIS2 (direct of indirect) relevant is. De kernverplichtingen van NIS2 in gewone taal NIS2 vertaalt zich voor organisaties grofweg in vier grote “blokjes verplichtingen”: 1. Risicomanagement Organisaties moeten systematisch cyberrisico’s identificeren, beoordelen en beheersen . Dat gaat veel verder dan een eenmalige risicoanalyse. Denk aan beleid, processen, technische maatregelen, monitoring, logging, vulnerability management, encryptie, identity & access management en security in de supply chain. 2. Corporate accountability Bestuur en hoger management kunnen zich niet langer verschuilen achter “IT regelt dit wel”. Zij moeten de cybersecuritymaatregelen goedkeuren, toezien op de uitvoering en blijven eindverantwoordelijk . Lidstaten moeten bovendien zorgen dat bestuurders bij ernstige nalatigheid persoonlijk aansprakelijk kunnen worden gesteld; in uiterste gevallen kunnen functies tijdelijk worden geschorst bij essentiële entiteiten. 3. Meldplicht en rapportage Bij ernstige incidenten geldt een strikte meldplicht richting de bevoegde autoriteit (en vaak ook Computer Security Incident Response Team: CSIRT), inclusief een eerste melding binnen 24 uur, een gedetailleerdere melding binnen enkele dagen en een eindrapportage na afhandeling. 4. Business continuity en crisismanagement Organisaties moeten aantonen dat ze continuïteit en herstel kunnen waarborgen: back-up- en herstelprocedures, noodscenario’s, crisisplannen, communicatieafspraken met stakeholders, en het oefenen hiervan. Deze verplichtingen worden versterkt met stevige toezicht- en sanctiebevoegdheden . Boetes kunnen in de miljoenen lopen en zijn gekoppeld aan omzet. Voor internal auditors en risicomanagers sluiten deze thema’s aan bij waar ze al mee bezig zijn: risico’s in kaart brengen, beheersmaatregelen beoordelen, incidenten analyseren en bestuurders in positie brengen. NIS2 is geen IT-project maar een governancevraagstuk Een veelgemaakte denkfout is dat NIS2 “iets van IT” is. Natuurlijk gaat het over firewalls, logging, kwetsbaarhedenscans en patchmanagement. Maar de essentie van NIS2 is governance. De richtlijn maakt IT onderdeel van risicomanagement en de besturing van de organisatie. Het gaat om strategische keuzes: welke processen zijn vitaal, welke impact tolereren we, hoe verankeren we cybersecurity in onze planning & control, hoe sturen we op gedrag en cultuur? Dit sluit aan bij de praktijk van operational auditing: de auditor kijkt niet alleen naar individuele controles, maar naar de vraag of de beheersing zo is ingericht dat de organisatie haar doelen waarschijnlijk gaat behalen. Met andere woorden: is de organisatie digitaal weerbaar genoeg om te blijven functioneren in een wereld vol dreiging? De rol van internal audit, risk en control bij NIS2 Voor de drie lijnen (three lines model) creëert NIS2 het volgende speelveld: Eerste lijn (business & IT) : eigenaar van processen, systemen en maatregelen. Zij moeten NIS2 echt implementeren in ontwerp, inrichting en dagelijkse operatie. Tweede lijn (risk, compliance, CISO) : ontwikkelt kaders, monitort, ondersteunt en daagt uit. Derde lijn (internal audit) : geeft een onafhankelijk oordeel over het geheel: governance, risico’s, controles, rapportages én cultuur. Voor internal auditors en risicomanagers betekent dit: 1. Scope en impact scherp krijgen Wie in jouw organisatie valt onder NIS2? Welke entiteiten, processen, ketens en systemen zijn kritisch? Hoe verhouden NIS2-eisen zich tot bestaande kaders als ISO 27001, COBIT, DORA of sectorale regelgeving? 2. Gap-analyse en roadmap Een gestructureerde vergelijking tussen de huidige situatie en NIS2-verplichtingen: beleid, risk assessments, incidentprocessen, monitoring, contracten met leveranciers, governance, rapportages en training van bestuur en medewerkers. Daaruit volgt een realistische roadmap met prioriteiten, afhankelijkheden en mijlpalen. 3. Opzet van een meerjarig audit- en toetsprogramma NIS2 is geen eenmalige compliance oefening. Het vraagt om een meerjarige cyclus van onderzoeken, toetsen en verbeteren . Internal audit kan bijvoorbeeld jaarlijks de governance en incidentmanagement beoordelen, periodiek deep dives doen op kritieke ketens en specifieke thema-audits uitvoeren op topics als third-party risk of OT-security. Risk Management kan daarbij de risicokaders actualiseren, de NIS2-risicoanalyse coördineren, voortgang en effectiviteit van beheersmaatregelen monitoren, en de eerste lijn ondersteunen bij het doorvoeren van verbeteringen en het verhogen van risicobewustzijn. 4. Aandacht voor soft controls Net als bij andere governance- en risicothema’s geldt ook hier: gedrag bepaalt of maatregelen écht werken. Worden phishingmails gemeld? Durft een medewerker een datalek te escaleren? Neemt het management cyberrisico’s serieus, of blijft het een IT-agenda-item onderaan? In de opleidingen en blogs van Ferocia komt deze balans tussen hard en soft controls nadrukkelijk terug. Auditors die naast de formele beheersmaatregelen ook cultuur en gedrag meenemen, leveren aanbevelingen op die verder gaan dan het “afvinken” van NIS2-artikelen. Specifiek voor Nederland: NIS2 zonder wet? Een veelgehoorde vraag in de Nederlandse praktijk: “Moeten we nu al iets met NIS2? De wet is er toch nog niet?” Formeel klopt dat: de Cyberbeveiligingswet , de Nederlandse implementatie van NIS2 wordt pas in 2026 verwacht. Tegelijkertijd benadrukken overheid, toezichthouders en adviespartijen: wacht niet tot het laatste moment. De inhoudelijke eisen veranderen niet wezenlijk meer, de dreiging is er al en je hebt tijd nodig om volwassen processen op te bouwen. Voor internal audit en risk biedt dit juist een kans: Je kunt proactief een nulmeting doen. Je hebt ruimte om maatregelen goed te laten aansluiten op de organisatie , in plaats van ad hoc te reageren op wetgeving. Je kunt NIS2 integreren in bestaande trajecten rond DORA, ISO 27001, privacy en business continuity, zodat er één samenhangend weerbaarheidsverhaal ontstaat. Veelvoorkomende valkuilen bij NIS2 In gesprekken met auditors, risicomanagers en controllers komen steeds dezelfde valkuilen naar voren: tijdgebrek, snel veranderende regelgeving en complexe IT-omgevingen. Een eerste valkuil is dat NIS2 wordt behandeld als een los compliance project . Er wordt beleid geschreven, procedures bij elkaar gezocht en een incidentformulier gemaakt, maar de relatie met strategische doelen, risk appetite en de planning- & controlcyclus ontbreekt. Een tweede valkuil: NIS2 verdwijnt in een technisch jargon dat voor bestuur en business niet te volgen is. Dan wordt het toch weer een IT-verhaal, terwijl de richtlijn juist inzet op bestuurlijke verantwoordelijkheid, training van management en brede verankering in de organisatie. Een derde valkuil is dat organisaties zich blindstaren op het moment dat de wet in werking treedt. Terwijl NIS2 in de kern gaat over structurele weerbaarheid : de kwaliteit van je processen, de volwassenheid van je riskmanagement en het lerend vermogen van je organisatie. Dat bouw je niet in een paar maanden op. Hoe kun je vandaag al beginnen? Of je nu internal auditor, riskmanager, CISO of controller bent: je hoeft niet te wachten op een Kamerdebat of op de wet. Een paar concrete eerste stappen: Begin met een inventarisatie op hoofdlijnen : in welke NIS2-sectoren ben je actief, wat is je omvang, welke rol speel je in de keten? Gebruik daarbij publiek beschikbare overzichten van sectoren en entiteitstypen als grove check. Breng vervolgens in kaart welke elementen je al hebt: riskmanagementprocessen, ISO 27001, BCM-plannen, incidentprocessen, awarenessprogramma’s. Vaak blijkt dat er veel ís, maar dat samenhang, eigenaarschap en rapportage ontbreken. En tenslotte: zet NIS2 op de agenda van bestuur en auditcommissie. Niet als angstverhaal over boetes, maar als strategisch gesprek over digitale continuïteit, reputatie en vertrouwen. Daar ligt precies de meerwaarde van de internal auditor en risicomanager: scherpe vragen stellen, verbanden leggen en het gesprek verder brengen dan “hebben we dit afgevinkt?”. Tot slot NIS2 is een stevige zet van Europa om de digitale ruggengraat van economie en samenleving weerbaar te maken, in een tijd waarin cyberaanvallen, geopolitieke spanningen en ketenafhankelijkheden elkaar versterken. Voor organisaties in kritieke sectoren én voor professionals in audit, risk, control en compliance is NIS2 daarmee vooral een uitnodiging: om cybersecurity niet meer als bijzaak of IT-hobby te zien, maar als volwaardig onderdeel van governance, risicomanagement en strategie. Juist hier ondersteunt Ferocia organisaties, via opleidingen en training, interim en consultancy en werving & selectie zodat je niet alleen “NIS2-compliant” bent, maar vooral: aantoonbaar digitaal weerbaar, nu én in de toekomst. Neem contact met ons op Meer weten? Neem dan contact met ons op. Wij helpen je graag verder! Mark Daamen Partner Phone 06 42 23 62 05 Mail mark.daamen@ferocia.nl Björn Walrave Partner Phone 06 25 12 06 54 Mail bjorn.walrave@ferocia.nl Guus Focken Partner Phone 06 11 91 85 41 Mail guus.focken@ferocia.nl
- Cobit, jouw raamwerk voor informatie en technologie
Breng IT, risk en governance samen met COBIT 2019. Ontdek hoe dit framework je helpt IT-risico’s te beheersen en je organisatie écht in control te brengen. Alle blogs IT-beheersing Cobit COBIT: het kompas voor IT-governance, risk en control Je herkent het vast. De IT-omgeving van je organisatie wordt elk jaar complexer. Er zijn legacy-systemen, cloudplatformen, ketens met leveranciers, security-eisen, privacywetgeving, DORA, AI-experimenten… En ondertussen verwacht de directie één simpel antwoord: “Zijn we in control?” Voor internal auditors, riskmanagers en controllers is dat geen makkelijke vraag meer. Excel-lijstjes en losse IT-audits zijn een goede basis maar niet voldoende. Je hebt een gemeenschappelijke taal nodig tussen business, IT en bestuur. Precies daar komt COBIT in beeld. In deze blog nemen we COBIT onder de loep. Wat is het, waarom is COBIT 2019 zo belangrijk, en hoe helpt het jou concreet in je audit- en risicopraktijk? Wat is COBIT? COBIT staat voor Control Objectives for Information and Related Technologies en is een internationaal erkend raamwerk van ISACA (de beroepsvereniging van IT-auditors) voor de governance en het management van informatie en technologie. Het is geen technisch handboek voor IT, maar een overkoepelend raamwerk dat helpt om IT-activiteiten te verbinden met organisatiedoelen, risico’s en compliance-eisen. Sinds de eerste versie in de jaren ’90 is COBIT flink geëvolueerd. De huidige versie, COBIT 2019 , bouwt voort op COBIT 5 en scherpt de focus op enterprise governance of information & technology (EGIT). Waar COBIT 5 vijf kernprincipes en 37 processen kende, werkt COBIT 2019 met zes governanceprincipes en een model van 40 governance- en managementdoelstellingen , verdeeld over vijf domeinen. Belangrijk om te benadrukken: COBIT is niet bedoeld als “IT-trucje” dat je bij de ICT-afdeling parkeert. Het framework richt zich nadrukkelijk op het speelveld tussen bestuur, business en IT. Het helpt bestuurders, lijnmanagement, IT, risk, security én internal audit om vanuit hetzelfde referentiekader naar IT-risico’s, prestaties en controls te kijken. COBIT als fundament voor IT-governance De gedachte achter COBIT is simpel en tegelijk krachtig: organisaties zijn steeds afhankelijker van informatie en technologie, dus moet de governance van IT integraal onderdeel zijn van corporate governance. In plaats van “IT beheert IT en de rest kijkt toe” zegt COBIT: informatie en technologie worden bestuurd vanuit dezelfde principes als de rest van de organisatie. Denk aan helder eigenaarschap, duidelijke doelen, risicobereidheid, prestatiemeting en continue verbetering. COBIT 2019 maakt dit concreet via een core model met 40 governance- en managementdoelstellingen. Deze zijn ondergebracht in vijf domeinen met elk een eigen focus: Evaluate, Direct and Monitor (EDM) voor governance door bestuur en directie. Align, Plan and Organize (APO) voor strategie, architectuur en organisatie van IT. Build, Acquire and Implement (BAI) voor veranderingen en projecten. Deliver, Service and Support (DSS) voor de dagelijkse dienstverlening en security. Monitor, Evaluate and Assess (MEA) voor monitoring, compliance en assurance. Elke doelstelling is verder uitgewerkt in processen, rollen, informatiestromen, benodigde vaardigheden, policies en onderliggende services en applicaties. Met andere woorden: COBIT beschrijft niet alleen wat er moet gebeuren, maar ook hoe je het governancesysteem kunt vormgeven. Waarom COBIT zo relevant is voor auditors en risk professionals Voor de doelgroep van Ferocia; internal auditors, risk managers, controllers en compliance officers is COBIT in feite een rijk gevulde gereedschapskist. Je krijgt een gestructureerde manier om naar IT-risico’s en beheersing te kijken, die je direct kunt aansluiten aan organisatiedoelen en enterprise risk management. In de praktijk zie je vaak drie problemen terugkomen: IT-risico’s worden versnipperd behandeld, business en IT spreken een andere taal, en auditplannen zijn wel risicogebaseerd, maar niet verankerd in een consistent IT-governancemodel. COBIT helpt op alle drie de punten. Ten eerste biedt het een gemeenschappelijke taal . Als jij het over DSS02 of BAI06 hebt, weet de IT-organisatie precies welke processen en activiteiten je bedoelt. Tegelijk kun je de koppeling leggen met enterprise goals, risk appetite en compliance-eisen, waardoor bestuurders zich herkennen in de taal. Ten tweede ondersteunt COBIT risicogebaseerde prioritering . Via de zogenaamde goals cascade vertaal je organisatiedoelen en risico’s naar alignment goals en vervolgens naar relevante governance- en managementdoelstellingen. Dat maakt het veel eenvoudiger om te onderbouwen waarom je bepaalde IT-processen wél en andere (nog) niet onderzoekt. En ten derde sluit COBIT goed aan bij de rol van de audit- en riskmanager als “schaap met vijf poten”: je combineert kennis van processen, risico’s, IT, governance én gedrag om het lerend vermogen van de organisatie te versterken. De kern van COBIT 2019: principes, doelen en design factors COBIT 2019 introduceert zes governanceprincipes voor een goed ingericht IT-governancesysteem. Dat zijn waardecreatie, risicobeheersing, transparante verantwoordelijkheid, integratie in corporate governance, een holistische aanpak en flexibiliteit. Die principes zijn geen theorie voor op de muur, maar concrete toetsstenen. Als jij een onderzoek doet op IT-outsourcing, cloudgebruik of cyberbeveiliging, kun je de vraag stellen: dragen deze keuzes bij aan waardecreatie, zijn de risico’s aantoonbaar in beeld en past de inrichting bij de rol van IT in onze organisatie? Een belangrijk nieuw element in COBIT 2019 zijn de design factors . Dat zijn factoren als ondernemingsstrategie, risicoprofiel, compliance-eisen, de rol van IT, sourcingmodel en dreigingslandschap, die bepalen hoe je governance-systeem er in jouw context uit moet zien. Voor auditors en riskmanagers is dit herkenbaar: een systeembeheerclub van 20 mensen bij een middelgroot bedrijf vraagt een andere invulling van IT-governance dan een internationaal opererende bank. Met de design factors voorkom je dat COBIT wordt gebruikt als “one size fits all”-checklist. Je ontwerpt een governancesysteem dat proportioneel is én toch stevig genoeg om de risico’s te dragen. COBIT in de audit- en riskpraktijk: van theorie naar veldwerk Hoe ziet dit er nu uit als je met je team bij een organisatie binnenstapt? In grote lijnen kun je drie gebruiksscenario’s onderscheiden. Allereerst kun je COBIT gebruiken als referentiemodel voor specifieke IT-onderzoek. Stel, je voert een onderzoek uit op change management of op de beveiliging van een kritieke applicatie. Via de relevante BAI- of DSS-processen zie je welke activiteiten, rollen, informatiestromen en controls “normaal” zijn om te verwachten. Dat helpt je om je normenkader scherp te krijgen en bevindingen beter te onderbouwen. Ten tweede kun je COBIT inzetten voor een brede beoordeling van IT-governance . Je kijkt dan niet naar één proces, maar naar de samenhang tussen processen. Hoe worden IT-doelen afgeleid van organisatiedoelen? Hoe lopen rapportagelijnen? Welke KPI’s en KRI’s worden gebruikt? Hoe wordt de performance van IT-leveranciers gemonitord? Je bouwt een integraal beeld op van de “besturing van IT”. Het derde scenario is dat je COBIT gebruikt als verbeterraamwerk . Daar komt de performance- en maturiteitscomponent van COBIT 2019 in beeld. Processen kunnen beoordeeld worden op een capabilityniveau van 0 tot 5. In plaats van alleen te concluderen dat iets “onvoldoende” is, kun je laten zien waar een proces nu staat, waar het minimaal zou moeten zitten gegeven het risicoprofiel, en welke concrete verbeterstappen nodig zijn om daar te komen. Die manier van werken past goed bij de rol van de moderne internal auditor en riskmanager: niet alleen controleren of een vinkje gezet kan worden, maar vooral organisaties helpen om doelgericht te groeien in volwassenheid. Koppeling met andere kaders: DORA, ISO, NIST en AI Een veelgehoorde vraag is: “Maar we doen al iets met ISO 27001, NIST CSF of we zijn bezig met DORA. Hebben we COBIT dan echt nog nodig?” Het korte antwoord: COBIT is geen concurrent van deze kaders, maar een paraplu . Waar ISO- en NIST-standaarden diep de inhoud in gaan op bijvoorbeeld informatiebeveiliging, geeft COBIT je het overkoepelende raamwerk waarin al die standaarden een plek krijgen. Ook richting nieuwe thema’s, zoals AI-governance, blijkt COBIT goed bruikbaar. ISACA laat in recente publicaties zien hoe je COBIT-principes en -doelstellingen kunt gebruiken voor het inrichten van verantwoord AI-gebruik, zonder dat je meteen alles opnieuw hoeft uit te vinden. Voor auditors en riskmanagers is dat prettig: je kunt bestaande frameworks, richtlijnen en wetgeving (zoals DORA voor financiële instellingen) koppelen aan concrete COBIT-doelstellingen en zo een geïntegreerd beeld vormen van risico’s en beheersing. Veelgemaakte fouten bij het werken met COBIT Toch gaat het in de praktijk regelmatig mis. Een paar valkuilen komen steeds terug. Een eerste valkuil is dat COBIT wordt behandeld als een starre checklist . Organisaties plakken procesnamen op bestaande activiteiten en verklaren zichzelf vervolgens “COBIT-compliant”. De essentie, namelijk of IT-governance echt bijdraagt aan waardecreatie, risicobeheersing en transparantie blijft dan onderbelicht. Een tweede valkuil is dat COBIT te technisch wordt ingestoken. De discussie belandt dan in de sfeer van tooling en detailprocessen, terwijl bestuurders en lijnmanagers juist behoefte hebben aan inzicht in risico’s, afhankelijkheden, verantwoordelijkheden en impact op organisatiedoelen. Derde valkuil: er wordt wel een prachtig governance-model op papier gezet, maar cultuur en gedrag blijven buiten beschouwing. Meldt men incidenten echt? Neemt het management eigenaarschap voor IT-risico’s? Worden auditbevindingen gebruikt om te leren of alleen om het dossier op orde te krijgen? Als je alleen naar hard controls kijkt, mis je een groot deel van het verhaal, iets wat in de opleidingen en trainingen van Ferocia wel duidelijk naar voren komt. Hoe begin je als organisatie met COBIT? De kracht van COBIT zit niet in dikke rapporten, maar in gesprekken die je ermee kunt voeren. Begin klein. Breng met bestuur, IT en risk een paar vragen in kaart: welke organisatiedoelen leunen het zwaarst op informatie en technologie? Welke risico’s houden jullie wakker? Waar zitten de grootste afhankelijkheden in de keten? Leg daar vervolgens het COBIT-model naast. Welke governance- en managementdoelstellingen zijn in jullie context echt cruciaal? Hoe zijn die nu ingericht? Welke hiaten zie je? Zo wordt COBIT geen theoretisch boekwerk, maar een praktische bril om anders naar je IT-landschap, risico’s en controls te kijken. Voor internal auditors en riskmanagers is COBIT daarmee een manier om je rol te verbreden. Je bent niet alleen meer de specialist die individuele processen controleert, maar ook de sparringpartner die de samenhang ziet tussen strategie, risico’s, IT-governance en gedrag. Tot slot COBIT 2019 is veel meer dan een IT-framework. Het is een kompas voor organisaties die serieus werk willen maken van digitale governance, risicobeheersing en verantwoording. Het helpt je om de taal van bestuurders, lijnmanagement en IT met elkaar te verbinden, risico’s scherp te krijgen en gericht te werken aan volwassenheid. Voor professionals in audit, risk, control en compliance biedt COBIT een stevige basis om je werk naar een hoger niveau te tillen. Of je nu een eerste IT-governance-scan doet of een meerjarig verbeterprogramma begeleidt: met COBIT heb je een internationaal erkend referentiekader in handen dat meegroeit met de veranderende digitale werkelijkheid. De vraag is dus niet zozeer of je iets met COBIT gaat doen, maar hoe je het gaat gebruiken: als vinklijstje, of als strategisch instrument om jouw organisatie écht in control te brengen over informatie en technologie. Neem contact met ons op Meer weten? Neem dan contact met ons op. Wij helpen je graag verder! Mark Daamen Partner Phone 06 42 23 62 05 Mail mark.daamen@ferocia.nl Björn Walrave Partner Phone 06 25 12 06 54 Mail bjorn.walrave@ferocia.nl Guus Focken Partner Phone 06 11 91 85 41 Mail guus.focken@ferocia.nl
- Functionaris Gegevensbescherming | Ferocia
< Terug Vacature Functionaris Gegevensbescherming Universiteit Utrecht Per direct 24 tot 32 uur per week Utrecht / Hybride € 91.400,35 tot € 110.938,01 per jaar SOLLICITEER Over Universiteit Utrecht Universiteit Utrecht (UU) is een internationaal georiënteerde universiteit, opgericht in 1636. De universiteit behoort tot de oudste en meest toonaangevende universiteiten van Nederland en Europa. Een betere toekomst voor iedereen. Die ambitie motiveert de wetenschappers van UU bij hun toponderzoek en het geven van inspirerend onderwijs. Bij UU werken diverse disciplines intensief samen met maatschappelijke partners aan maatschappelijk belangrijke thema’s. De focus ligt op Dynamics of Youth, Institutions for Open Societies, Life Sciences en Pathways to Sustainability. Over de afdeling De Functionaris Gegevensbescherming (FG) is gepositioneerd binnen de Universitaire Bestuursdienst (UBD). De UBD ondersteunt het College van Bestuur bij het realiseren van de strategische en bestuurlijke agenda van de universiteit. Vanuit zeven directies wordt gewerkt aan geïntegreerde ondersteuning op onderwerpen als governance, beleid, compliance en bedrijfsvoering. Binnen dit krachtenveld vervult de FG een onafhankelijke en zichtbare rol, met directe lijnen naar bestuur, decanen en directeuren, en in nauwe samenwerking met het netwerk van Privacy Officers binnen de faculteiten en diensten. Over de functie Binnen de Universiteit Utrecht worden dagelijks grote hoeveelheden persoonsgegevens verwerkt van studenten, medewerkers, onderzoekers, samenwerkingspartners en leveranciers. Zorgvuldige, transparante en rechtmatige omgang met deze gegevens is van groot belang. De FG is de onafhankelijke toezichthouder (derde lijn) op het gebied van privacy binnen de universiteit. In deze rol is ben je herkenbaar en zichtbaar als formeel toezichthouder op de bescherming van persoonsgegevens en handel je volledig conform de AVG, zonder inhoudelijke instructies. Je beweegt je soepel in een complexe academische organisatie, weet privacy structureel op de agenda te zetten en draagt bij aan bewustwording, risicobeheersing en vertrouwen. Jouw taken De FG: informeert en adviseert de organisatie over verplichtingen voortvloeiend uit de AVG en aanverwante wetgeving; werkt samen met het netwerk van Privacy Officers (tweede lijn) en adviseert gevraagd en ongevraagd decanen, directeuren en het College van Bestuur; ziet toe op de naleving van de AVG en het privacybeleid van de universiteit, met bijzondere aandacht voor verwerkingen met verhoogd risico; verzamelt en analyseert informatie over gegevensverwerkingen en beoordeelt risico’s en klachten; adviseert over Data Protection Impact Assessments (DPIA’s) en houdt toezicht op de uitvoering daarvan; fungeert als contactpersoon voor de Autoriteit Persoonsgegevens en onderhoudt contacten met collega-FG’s van andere universiteiten; en opereert zelfstandig, onafhankelijk en met gezag binnen de kaders van de AVG. Wie zoeken we? UU zoekt een ervaren, zelfstandige en verbindende FG die scherp toeziet, maar ook weet te adviseren en te inspireren. Opleiding en ervaring Afgeronde WO-opleiding, bij voorkeur in Rechten. Aantoonbare ervaring als FG en bij voorkeur in een grote complexe organisatie. In het bezit van CIPP/E-certificering. Affiniteit met IT en informatiebeveiliging. Grondige kennis van de (U)AVG en relevante wetgeving op het gebied van digitalisering, AI en privacy. Uitstekende beheersing van de Nederlandse en Engelse taal (C1), zowel mondeling als schriftelijk. Vaardigheden en houding Zelfstandig, analytisch en zorgvuldig, met oog voor mensen en processen. In staat om gemakkelijk te schakelen tussen verschillende niveaus binnen de organisatie. Van onderzoeker en docent tot directeur en CvB. Weet complexe onderwerpen helder en toegankelijk over te brengen. Bouwt vertrouwen op en weet draagvlak te creëren. Proactief, verbindend en organisatiesensitief. Wat bieden we? UU biedt een inhoudelijk betekenisvolle functie binnen een maatschappelijk relevante organisatie, met ruimte voor zelfstandigheid en impact. Salaris van € 6.512,- tot € 7.904 ,- bruto per maand o.b.v. 38 uur per week (schaal 13 CAO Nederlandse Universiteiten). Eindejaarsuitkering van 8,3% (dertiende maand). Een dienstverband van 24 tot 32 uur per week. Een jaarcontract met de intentie tot een contract voor onbepaalde tijd. Standplaats Utrecht, met hybride werken als uitgangspunt. 232 vakantie-uren per jaar op basis van 38 uur per week. Deelname aan het ABP-pensioenfonds, waarbij de universiteit het grootste deel van de premie betaalt. Reiskostenvergoeding en thuiswerkvergoeding. Volledige vergoeding van noodzakelijke scholing en ruime mogelijkheden voor verdere ontwikkeling. Goede regelingen voor ouderschapsverlof, vitaliteit en duurzame inzetbaarheid. Over ons Ferocia is het enige bureau in Nederland dat volwaardige dienstverlening levert op het gebied van interim en consultancy, opleidingen en trainingen, en werving en selectie, binnen de vakgebieden internal audit, control en risicomanagement. Wij bieden deze disciplines afzonderlijk aan én combineren ze waar nodig, alles onder één dak. Dat is de kracht van complete dienstverlening! Lijkt deze functie je wat en herken je jezelf in het geschetste profiel? Of heb je vragen over deze functie? Solliciteer dan direct of neem contact op met Terri Stuijfbergen-Beens (085-0608598, terri.stuijfbergen@ferocia.nl ). Is deze functie toch niks voor jou? Check dan ook onze andere vacatures! Ken je een andere topper bij wie deze functie zou passen? Dan komen we daarmee graag in contact! En vanzelfsprekend stellen we daar wat tegenover. Als je tip leidt tot plaatsing, dan belonen we je met een mooie finder's fee!
- Kwaliteitstoetsing van de internal auditafdelingen.
Ferocia helpt internal auditafdelingen bij voorbereiding en uitvoering van de externe kwaliteitstoetsing volgens GIAS. Versterk je auditfunctie en ontdek hoe. Kwaliteitstoetsingen Hoe Ferocia internal auditafdelingen ondersteunt bij de kwaliteitstoetsing De rol van de internal auditfunctie binnen organisaties is de afgelopen jaren aanzienlijk veranderd. Internal auditors worden tegenwoordig steeds vaker gezien als strategische partners die bijdragen aan governance, risicobeheersing en waardecreatie. Die ontwikkeling brengt ook een grotere verantwoordelijkheid met zich mee. Stakeholders verwachten dat auditafdelingen niet alleen voldoen aan wet- en regelgeving, maar ook dat zij aantoonbaar werken volgens de Global Internal Audit Standards (GIAS) van het Institute of Internal Auditors (IIA). Om dit te waarborgen, is er de ‘verplichte’ kwaliteitstoets, een periodieke beoordeling van de internal auditfunctie, uitgevoerd door een onafhankelijke partij. Voor veel auditafdelingen is dit een spannend en intensief traject. Hoe toon je aan dat je voldoet aan de kwaliteitscriteria? Hoe bereid je je voor op een externe toets? En hoe vertaal je de uitkomsten naar duurzame verbeteringen? Daar komt Ferocia in beeld. Ferocia als partner in kwaliteitstoetsing Ferocia ondersteunt internal auditafdelingen van A tot Z bij de kwaliteitstoetsing. Dat doen wij vanuit drie diensten: Audit readiness assessment. Ondersteuning bij het voldoen aan de kwaliteitscriteria uit de GIAS. Uitvoering van de externe kwaliteitstoets (Ferocia is gecertificeerd door het IIA). Door deze combinatie zijn wij voor auditafdelingen niet alleen een sparringpartner, maar ook een onafhankelijke beoordelaar die de kwaliteit van het vakgebied helpt versterken (uiteraard kunnen en willen wij dienstverlening 1 en 2 niet combineren met 3). 1. Audit readiness assessment: voorbereid de kwaliteitstoetsing in Een kwaliteitstoets kan voor auditteams een pittige exercitie zijn. Vaak heerst er onzekerheid: Hoe zit het met onze ethiek en professionele moed? Is onze auditcharter up-to-date? Sluiten onze werkprogramma’s voldoende aan op de standaarden? Hoe scoren we op onafhankelijkheid en objectiviteit? Met het audit readiness assessment helpt Ferocia auditafdelingen deze vragen te beantwoorden. Dit assessment is een grondige analyse die inzicht geeft in de huidige situatie en de mate van gereedheid voor de externe kwaliteitstoetsing. Wat houdt het in? Documentreview: We analyseren beleidsstukken, auditplannen, werkdossiers en rapportages. Interviews: We spreken met auditors, management en stakeholders om te toetsen hoe processen in de praktijk werken. Gap-analyse: We vergelijken de huidige werkwijze met de GIAS-criteria en brengen eventuele verbeterpunten in kaart. Het resultaat Een concreet rapport met: Sterke punten die de auditfunctie onderscheiden. Verbeterpunten die aandacht vragen voor de externe toets. Praktische aanbevelingen waarmee de afdeling direct aan de slag kan. Het readiness assessment geeft auditteams rust, duidelijkheid en een routekaart richting een succesvolle kwaliteitstoets. 2. Ondersteuning bij het voldoen aan de kwaliteitscriteria uit de GIAS De GIAS stelt duidelijke eisen aan de inrichting en uitvoering van internal auditfunctie. Denk aan ethiek, onafhankelijkheid, positionering binnen de organisatie, kwaliteit van werkprogramma’s en continue professionalisering van het team. Veel auditafdelingen ervaren dat het lastig is om deze criteria consequent door te vertalen naar hun eigen praktijk. Ferocia biedt hier gerichte ondersteuning. Hoe ondersteunen wij? Workshops & trainingen: Gericht op specifieke thema’s zoals onafhankelijkheid, rapportagekwaliteit of stakeholdermanagement. Coaching on the job: Onze experts werken samen met auditteams tijdens lopende audits en geven direct feedback. Template- en procesontwikkeling: We helpen bij het opstellen van praktische formats, auditplannen, auditcharter, etc. die voldoen aan de GIAS. Voorbeeld uit de praktijk Een middelgrote financiële instelling vroeg ons om hulp omdat hun auditfunctie wel operationeel draaide, maar onvoldoende aantoonbaar voldeed aan de GIAS. Ferocia heeft een maatwerk verbeterprogramma opgesteld, inclusief workshops voor het auditteam, begeleiding bij het actualiseren van het auditcharter en ondersteuning bij rapportages. Bij de externe toets werd het team geprezen om hun professionaliteit en verbeterkracht. 3. Externe kwaliteitstoets: onafhankelijk en gecertificeerd Uiteindelijk komt het moment dat de auditfunctie een externe kwaliteitstoets moet ondergaan. Deze toets is ‘verplicht’ voor internal auditfuncties die aangesloten zijn bij het IIA en biedt zekerheid aan de organisatie en haar stakeholders. Ferocia is gecertificeerd om deze externe kwaliteitstoetsen uit te voeren. Dat betekent dat wij onafhankelijk beoordelen of een auditafdeling voldoet aan de GIAS. Hoe verloopt de externe kwaliteitstoetsing? Voorbereiding: We bereiden de externe kwaliteitstoetsing voor en stellen een planning op. Onderzoek: Ferocia voert interviews, documentanalyses en dossierreviews uit. Beoordeling: We vergelijken de praktijk met de kwaliteitscriteria. Rapportage: Het auditteam ontvangt een rapportage met een gedetailleerd oordeel met onderbouwing en eventuele concrete aanbevelingen. Meerwaarde van Ferocia als toetsende partij Ervaring: Onze auditors hebben vele kwaliteitstoetsen uitgevoerd bij uiteenlopende organisaties. Praktische blik: We kijken niet alleen of criteria worden gehaald, maar ook hoe de auditfunctie zich verder kan ontwikkelen. Onafhankelijkheid: Als gecertificeerde partij borgen we een objectief en betrouwbaar oordeel. Waarom kiezen auditafdelingen voor Ferocia? De kracht van Ferocia zit in de combinatie van kennis, ervaring en betrokkenheid. We kennen de praktijk van internal auditing door en door. We combineren theoretische kennis van de GIAS met praktische inzichten uit tientallen organisaties. We denken niet alleen in termen van toetsing, maar ook in ontwikkeling en groei van de auditfunctie. Onze klanten waarderen dat wij niet alleen toetsen, maar ook meedenken over hoe hun afdeling sterker, professioneler en toekomstbestendiger kan worden. De impact van een externe kwaliteitstoets: meer dan een verplichting Soms wordt de externe kwaliteitstoets gezien als een administratieve verplichting. Maar in werkelijkheid is het veel meer dan dat. Een goed doorlopen kwaliteitstoets biedt: Vertrouwen bij bestuur en toezichthouders dat de auditfunctie onafhankelijk en professioneel opereert. Meerwaarde voor de organisatie, omdat verbeterpunten direct bijdragen aan betere governance en risicobeheersing. Professionele groei voor auditors zelf, doordat zij leren van feedback en best practices. Met de juiste voorbereiding en begeleiding kan een kwaliteitstoets zo veranderen van een “spannend examen” naar een kans om de auditfunctie naar een hoger niveau te tillen. Conclusie: Samen werken aan auditkwaliteit Internal auditafdelingen staan voor de uitdaging om niet alleen hun werk goed te doen, maar dit ook aantoonbaar te maken volgens internationale standaarden. De kwaliteitstoets is daarbij een krachtig instrument, mits goed voorbereid en uitgevoerd. Ferocia ondersteunt auditafdelingen op drie niveaus: Audit readiness assessment: inzicht en voorbereiding. Ondersteuning bij voldoen aan de GIAS: kennis, begeleiding en praktische tools. Externe kwaliteitstoets: onafhankelijk, gecertificeerd en met oog voor ontwikkeling. Zo helpen wij internal auditors niet alleen om de toets te halen, maar vooral om sterker en toekomstbestendiger uit het traject te komen. Benieuwd wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen? Neem vandaag nog contact met ons op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Contact Blogs Sta jij als internal auditfunctie voor een (aanstaande) kwaliteitstoetsing? Ferocia helpt je van readiness assessment tot en met onafhankelijke externe toetsing volgens de GIAS. Ontdek hoe je van ‘spannend examen’ naar kans op groei en professionalisering gaat. Kwaliteitstoetsing auditafdelingen Knop
- GIAS: De nieuwe standaarden voor internal audit.
Bereid je auditfunctie voor op de toekomst met GIAS 2025. Ontdek hoe de vernieuwde standaarden waarde en controle versterken. Start nu met de implementatie! GIAS De wereld verandert. Snel. Organisaties staan onder druk door toenemende complexiteit, regelgeving, digitalisering en maatschappelijke verwachtingen. In dat speelveld krijgt de internal auditfunctie een steeds belangrijkere rol. Niet als ‘compliancepolitie’, maar als strategische sparringpartner die echt waarde toevoegt. Precies dat is de kern van de vernieuwde Global Internal Audit Standards™ (GIAS), die vanaf 2025 wereldwijd de standaard zullen vormen. In deze blog nemen we je mee in wat de GIAS precies zijn, waarom deze herziening zo belangrijk is, wat er verandert en minstens zo relevant, wat jij nu al kunt doen om jouw auditfunctie klaar te stomen voor de toekomst. Wat is GIAS? De GIAS 2025 zijn het resultaat van een omvangrijke herziening van de bestaande International Professional Practices Framework (IPPF) van het Institute of Internal Auditors (IIA). Dit is niet zomaar een update van de oude IIA-standaarden; het is een fundamentele transformatie van de beroepspraktijk van internal auditors. Waar de vorige standaarden vooral draaiden om het borgen van kwaliteit en structuur in de auditfunctie, leggen de nieuwe GIAS veel nadrukkelijker de focus op impact, ethiek, governance, en strategische relevantie. Niet alleen voor auditors zelf, maar ook voor hun stakeholders. De GIAS zijn opgebouwd rond 15 principes, onderverdeeld in vijf domeinen: Doel en positie van de auditfunctie Ethiek en professionaliteit Governance, risicobeheer en interne beheersing Auditplanning en uitvoering Kwaliteitsmanagement en continue verbetering Wat maakt GIAS 2025 fundamenteel anders? 1. Principle based in plaats van checklist denken De nieuwe standaard is principle based. Dat betekent: minder regels om af te vinken, meer ruimte voor professioneel oordeel. Elke internal auditor wordt uitgedaagd om na te denken over het ‘waarom’ van zijn werk. Wat draag je echt bij aan de organisatie? Hoe maak je risico’s zichtbaar die er écht toe doen? 2. Meer focus op waardecreatie Waar internal auditing traditioneel werd geassocieerd met controle, ligt de nadruk nu veel sterker op het verbeteren van processen, versterken van governance en strategische ondersteuning van directie en bestuur. De auditor als aanjager van continue verbetering, daar draait het om. 3. Toepasbaar voor alle organisaties De GIAS zijn ontworpen voor wereldwijde toepasbaarheid. Of je nu werkt bij een multinational, een ziekenhuis, een woningcorporatie of een gemeente: de principes zijn toepasbaar en schaalbaar. Dat betekent ook dat kleinere auditfuncties kunnen (moeten) voldoen aan de GIAS. 4. Verwevenheid met ethiek en onafhankelijkheid De standaard begint niet voor niets met principes rondom ethiek en onafhankelijkheid. Het IIA onderstreept: integriteit is geen optionele bijzaak, maar het fundament van vertrouwen. In een tijd van maatschappelijke onrust en toenemende transparantieverplichtingen, is dat actueler dan ooit. 5. Ondersteuning met implementatiegidsen Bij elk principe hoort een set met implementatiegidsen, tools en voorbeelden. Daarmee is het niet alleen een normatief kader, maar ook een concreet handvat voor de praktijk. Wat moet je doen? Hoe pak je dat aan? Welke valkuilen moet je vermijden? De GIAS helpen je verder. Waarom deze herziening nu? De laatste jaren is het vakgebied internal auditing ingrijpend veranderd. Denk aan: Verschuiving van financiële naar strategische risico’s Opkomst van thema’s als duurzaamheid, cyberweerbaarheid, soft controls Toenemende verwachtingen van toezichthouders, stakeholders en maatschappij Snelle technologische ontwikkelingen (AI, data-analyse, automatisering) In dat speelveld is een auditor die puur controleert, simpelweg niet meer voldoende. Organisaties vragen om auditors die meedenken, vooruitkijken, en verbinden. De GIAS 2025 zijn ontwikkeld om dat profiel te ondersteunen en te versterken. Wat betekenen de GIAS voor jouw auditfunctie? Voor veel auditafdelingen betekent GIAS een verschuiving in denken en doen. Niet alleen in procedures, maar vooral in houding, communicatie en positionering. Een aantal voorbeelden: – Kritischer reflecteren op je eigen onafhankelijkheid Ben je werkelijk onafhankelijk, of sta je ‘te dichtbij’ je stakeholders? GIAS dwingt auditors om zichzelf, en hun posities, kritisch onder de loep te nemen. – Meer aandacht voor ethiek, cultuur en gedrag Auditors worden uitgedaagd om verder te kijken dan harde controls. Soft controls zoals leiderschap, communicatie, voorbeeldgedrag en cultuur krijgen een prominentere plek. – Grotere verantwoordelijkheid voor kwaliteit Kwaliteitsborging wordt niet meer gezien als een externe verplichting, maar als een interne verantwoordelijkheid. Dat betekent structurele zelfevaluatie, intervisie, bijscholing en het delen van lessons learned. En nu? Vijf stappen om je voor te bereiden op GIAS 2025 Ben je internal auditor, auditmanager of verantwoordelijk voor governance en risicobeheersing? Dan kun je niet wachten om je voor te bereiden. Deze zes stappen helpen je op weg: Verdiep je in de 15 principes Neem de nieuwe GIAS zorgvuldig door en betrek je team bij de interpretatie. Doe een gap-analyse Waar voldoe je al aan? Waar zijn nog hiaten? Wat vraagt om meer ontwikkeling? Leg verbinding met je stakeholders Bespreek met bestuur, directie en toezichthouders wat de GIAS betekenen voor jullie samenwerking. Ontwikkel je mensen Investeer in training, intervisie en kennisdeling. Niet alleen over de standaarden, maar ook over communicatie, ethiek en soft controls. Gebruik de implementatiegidsen Maak gebruik van de tools, formats en voorbeelden die het IIA biedt. Daarmee maak je de vertaalslag van theorie naar praktijk. GIAS 2025 is meer dan een norm, het is een mindset De echte waarde van de GIAS zit niet in de documenten zelf, maar in de manier waarop jij ze toepast. Ze dagen je uit om kritisch te kijken naar je eigen rol, je positie binnen de organisatie en je bijdrage aan het geheel. Ze vragen om lef, reflectie en continue verbetering. Of zoals een ervaren auditor het verwoordde: “Met GIAS is internal auditing niet langer een controlerende rol, maar een strategische professie.” Hoe kan Ferocia je helpen met de transitie naar GIAS? Ferocia helpt auditfuncties al jaren bij het versterken van hun rol in organisaties. Van training tot coaching, van auditmethodiek tot verandermanagement: wij zijn jouw partner in deze transitie. Onze experts denken met je mee, geven praktische handvatten en zorgen dat jouw auditfunctie klaar is voor de GIAS, en alles wat daarna komt. Benieuwd wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen? Neem vandaag nog contact met ons op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Contact Blogs
- Cursus Operational auditing | Ferocia
Leer zelfstandig operational audits uitvoeren en maak direct impact in je organisatie. Volg de praktijkgerichte cursus operational auditing bij Ferocia! Cursus Operational auditing Duur Studiekosten PE-punten 7 dagdelen € 2.195,- 30 Inschrijven Cursus Operational auditing Organisaties staan continu onder druk om aantoonbaar ‘in control’ te zijn. De behoefte aan zekerheid over de kwaliteit van risicobeheersing groeit, en daarmee de vraag naar goed opgeleide operational auditors. In deze praktijkgerichte cursus leer je in zeven dagdelen zelfstandig een operational audit uit te voeren. Je ontwikkelt een auditontwerp, bouwt aan je vaardigheden en krijgt inzicht in controlmodellen, auditmethodiek en rapportage. Alles wat je leert, pas je direct toe op een audit binnen je eigen organisatie. Wat leer je tijdens de cursus operational auditing? Tijdens de cursus operational auditing leer je zelfstandig operational audits ontwerpen en uitvoeren. Je ontdekt hoe je het belang van operational auditing onderbouwt en toepast in jouw praktijk. Daarbij stel je een auditontwerp op met normenkader en testplan, ontwikkel je interviewschema’s en train je effectieve gesprekstechnieken. Ook leer je bevindingen helder te presenteren, draagvlak te creëren voor aanbevelingen en de toegevoegde waarde van auditing overtuigend zichtbaar te maken richting bestuur en management. De inhoud van de cursus sluit nauw aan op de vraagstukken die internal auditors, risicomanagers en controllers dagelijks tegenkomen. Onderwerpen die aan bod komen zijn onder meer: corporate governance en de rol van auditing daarin; controlmodellen en hoe je deze effectief toepast; auditmethodiek en het opzetten van een auditontwerp; normenkaders en testplannen; en en natuurlijk de essentiële vaardigheden rondom interviewen en rapporteren. Waarom kiezen voor de cursus Operational Auditing? Direct toepasbaar: je voert een audit uit en koppelt theorie direct aan je praktijk. Krachtige mix van leren: innovatieve e-learnings, cases, rollenspellen en klassikale bijeenkomsten (fysiek of online). Peer learning: uitwisseling van ervaringen en inzichten met deelnemers uit diverse organisaties. Actieve begeleiding: ervaren docenten geven feedback op jouw auditontwerp en voortgang. Compleet leerpad: van basisbegrip tot het schrijven van een professionele auditrapportage. Waarom kiezen voor Ferocia? Ferocia is de specialist in audit, risk en control. Wij combineren inhoudelijke diepgang met didactisch vakmanschap, zodat jij niet alleen leert maar ook daadwerkelijk presteert. Onze docenten zijn verbonden aan toonaangevende hogescholen en universiteiten en brengen hun praktijkervaring rechtstreeks de klas in. Daarbij werken we vanuit inspiratie, co-creatie en prestatie: leren doe je samen en altijd met het oog op resultaat. Dankzij de unieke mix van e-learning, interactieve bijeenkomsten en praktijkopdrachten weet je na afloop precies hoe je auditing van echte waarde maakt voor jouw organisatie. Wil jij je ontwikkelen tot een waardevolle operational auditor die echt het verschil maakt? Schrijf je dan nu in voor de cursus Operational auditing en investeer in jouw professionele groei. Praktische informatie Doelgroep Werkvorm Tijdsinvestering Studiekosten Resultaat Je bent werkzaam als (operational, IT- of financial) auditor, accountant, controller, risk officer, compliance officer, medewerker AO/IC, kwaliteitsmedewerker of proceseigenaar, en van jou wordt verwacht een oordeel te kunnen vormen of te kunnen adviseren over de kwaliteit van risicobeheersing binnen jouw organisatie. Je wenst in korte tijd de basisbeginselen van operational auditing te doorgronden en in de praktijk toe te kunnen passen. De tijdsinvestering bedraagt ongeveer 40 uur. Dit is inclusief lesdagen, e-learning en praktijkopdrachten. In deze cursus werken we met innovatieve e-learnings, cases, rollenspellen en praktijkopdrachten. Je werkt zowel zelfstandig als in teamverband. Daarnaast deel je tijdens de bijeenkomsten jouw ervaringen met mededeelnemers die werkzaam zijn bij andere bedrijven. Door het interactieve karakter van de cursus ontstaat een sterk lerend effect. Je kunt de bijeenkomsten van deze cursus via onze mixed classrooms zowel fysiek als digitaal bijwonen. Na afronding van de cursus ontvang je een certificaat van deelname. Indien je PE-plichtig bent ontvang je 30 PE-punten. De studiekosten bedragen € 2.195,- (all-in en vrij van BTW). Wat eerdere deelnemers zeggen Ellen van den Berg Procescontroller “Handige e-learnings en goede praktijkdagen die je klaarmaken voor het uitvoeren van impactvolle operational audits.” Janet Marso Kwaliteitsspecialist “Sterke mix van e-learning en klassikale sessies waarin je leert risicoanalyses maken, referentiekaders opstellen en bevindingen overtuigend rapporteren.” Jurgen van Zuijlen Junior internal auditor “De cursus geeft een heldere uitleg over de verschillende soorten audits en biedt praktische handvatten om zelf een sterke audit op te zetten.” Inzichten Hoe technologie onze opleidingen en trainingen vernieuwt. Van e-learning tot hybride classroom en realistische simulaties In deze blog laten we zien hoe technologie ons helpt om leren niet alleen efficiënter, maar vooral effectiever te maken. We laten zien hoe we e-learning inzetten waar het werkt, hoe onze hybride classroom trainingen flexibiliteit bieden zonder in te leveren op kwaliteit en waarom realistische simulaties zorgen voor echte leermomenten. Want of je nu start met auditing of al jarenlang riskmanager bent, blijven leren is essentieel. En dat moet dus wel goed geregeld zijn. De ti 20 sep 2025 5 minuten om te lezen Auditmethodiek 2.0: Een gestructureerde aanpak voor effectieve internal audits De wereld van internal audit verandert razendsnel: digitalisering, strengere regelgeving en hogere verwachtingen van stakeholders maken... 10 sep 2025 17 minuten om te lezen Opleiding operational auditing Lopen onze processen eigenlijk wel beheerst? Gaan we onze doelen wel halen dit jaar? En is onze interne controle robuust genoeg? Zomaar... 13 aug 2025 5 minuten om te lezen Meer weten of direct inschrijven? Brochure Adviesgesprek Inschrijven
- Ferocia | Audit Control Risk
Ferocia is het enige bureau in Nederland dat volwaardige dienstverlening levert op het gebied van interim en consultancy, opleidingen en trainingen, en werving en selectie, binnen de vakgebieden internal audit control risk. Wij bieden deze disciplines afzonderlijk aan én combineren ze waar nodig — alles onder één dak. Dat is de kracht van complete dienstverlening! Welkom Ferocia ondersteunt organisaties op het gebied van internal audit, control en risicomanagement. Wij bieden interim en consultancy, opleidingen en trainingen, en werving en selectie. Zo helpen we organisaties zich duurzaam te versterken met de juiste mensen en de juiste kennis. Lees meer download nu! probeer nu! De kracht van complete dienstverlening Ferocia is het enige bureau in Nederland dat volwaardige dienstverlening levert op het gebied van interim en consultancy, opleidingen en trainingen, en werving en selectie, binnen de vakgebieden internal audit, control en risicomanagement. Wij bieden deze disciplines afzonderlijk aan én combineren ze waar nodig — alles onder één dak. Dat is de kracht van complete dienstverlening! INTERIM EN CONSULTANCY Ferocia biedt tijdelijke capaciteit en deskundigheid op het gebied van internal audit, control en risicomanagement. Lees meer OPLEIDINGEN EN TRAININGEN Ferocia verzorgt open en incompany opleidingen en trainingen voor internal auditors, risk officers en controllers. Lees meer WERVING EN SELECTIE Ferocia ontzorgt organisaties bij het invullen van vacatures op het gebied van internal audit, control en risicomanagement. Lees meer Kim Meijer Manager Financiën "Ferocia hielp ons bij de herinrichting van het cluster Financiën. Dankzij hun scherpe blik en directe aanpak kwamen we snel tot de kern en kregen we een concreet en uitvoerbaar advies. Prettige samenwerking met echte professionals en een no-nonsense-aanpak!" Interim en consultancy Uitgelichte thema's De wereld van internal audit, control en risicomanagement verandert snel. Ferocia volgt voor jou de belangrijkste ontwikkelingen en biedt inzichten, zodat je goed voorbereid bent op wat komen gaat. Auditmethodiek 2.0: Een gestructureerde aanpak voor effectieve internal audits De wereld van internal audit verandert razendsnel: digitalisering, strengere regelgeving en hogere verwachtingen van stakeholders maken... 10 sep 2025 17 minuten om te lezen GRC Governance Risk Compliance GRC Governance Risk Compliance staat voor drie fundamentele pijlers die bepalen hoe organisaties worden bestuurd, hoe zij omgaan met... 22 aug 2025 6 minuten om te lezen TPM-verklaring: aantoonbaar in control Steeds meer organisaties besteden processen of systemen uit aan externe partijen. Van IT-hosting tot klantdata, van financiële verwerking... 14 mei 2025 5 minuten om te lezen Alle thema's
- Risicomanagement model: hoe kom je tot de beste keuze?
Versterk je organisatie met een effectief risicomanagement model. Ontdek hoe je risico’s beheerst en veerkracht opbouwt in een VUCA-wereld. Alle blogs Risicomanagement Risicomanagement model In een wereld waarin organisaties dagelijks worden geconfronteerd met onzekerheden, incidenten en veranderingen is effectief risicomanagement geen luxe, maar een noodzaak. Toch worstelen veel organisaties met de vraag: Hoe structureer ik mijn risicomanagement op een manier die echt werkt voor mijn organisatie? Een goede start is het gebruik van een risicomanagement model. Maar wat houdt dat precies in? En welke modellen zijn er eigenlijk? In deze blog geven we een overzicht van vijf veelgebruikte risicomanagement modellen, hoe je deze in de praktijk toepast en hoe Ferocia jouw organisatie kan helpen bij het kiezen en ‘implementeren’ van het juiste model. Wat zijn risicomanagement modellen? Een risicomanagement model is een gestructureerd raamwerk dat helpt bij het identificeren, analyseren, beoordelen, beheersen en monitoren van risico’s. Het biedt een gemeenschappelijke taal en methodiek waarmee organisaties risico’s systematisch kunnen benaderen. Modellen zorgen voor structuur, houvast, ze maken risico’s bespreekbaar, zorgen voor consistentie in aanpak en helpen bij het borgen van risicomanagement in de organisatie. Kortom: zonder model is risicomanagement vaak ad hoc, persoonsafhankelijk en ineffectief. Met een goed gekozen model kun je risico’s integraal benaderen en echt waarde toevoegen aan je organisatie. Vijf veelgebruikte risicomanagement modellen 1. COSO ERM (Enterprise Risk Management) Kern van het model : COSO ERM is een geïntegreerd raamwerk dat organisaties helpt bij het identificeren en managen van risico’s die de strategie en doelstellingen kunnen beïnvloeden. Het model bestaat uit acht componenten en is gericht op het koppelen van risicomanagement aan strategievorming. Waarom kiezen voor COSO ERM? COSO ERM is bijzonder geschikt voor organisaties die risicomanagement willen integreren in hun strategisch besluitvormingsproces. Het model stimuleert een cultuur waarin risico’s vanuit meerdere perspectieven worden beschouwd. 2. ISO 31000 Kern van het model : ISO 31000 is een internationale norm voor risicomanagement. Het model is minder prescriptief dan COSO ERM maar biedt wel heldere principes, een raamwerk en een proces voor het effectief managen van risico’s. Waarom kiezen voor ISO 31000? ISO 31000 is breed toepasbaar en flexibel. Het model is geschikt voor organisaties die op zoek zijn naar een generiek, schaalbaar en internationaal erkend raamwerk. ISO legt sterk de nadruk op context, leiderschap en continue verbetering. 3. Three Lines Model (voorheen Three Lines of Defense) Kern van het model : Het Three Lines Model beschrijft de rolverdeling binnen risicomanagement. De eerste lijn is verantwoordelijk voor het nemen en beheersen van risico’s, de tweede lijn ondersteunt en monitort, en de derde lijn (interne audit) beoordeelt objectief en onafhankelijk. Waarom kiezen voor het Three Lines Model? Dit model is essentieel voor het organiseren van governance rondom risicomanagement. Het zorgt voor heldere rolverdeling, verantwoordelijkheden en samenwerking tussen afdelingen. Zeker bij grotere organisaties is dit model onmisbaar. 4. BIO – Baseline Informatiebeveiliging Overheid Kern van het model :De BIO is het normenkader voor informatiebeveiliging binnen de Nederlandse overheid. Het is gebaseerd op de ISO 27001- en 27002-standaarden, maar toegesneden op de context van overheidsorganisaties. De BIO biedt kaders en maatregelen voor het waarborgen van de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van informatie(systemen). Waarom kiezen voor BIO? Voor overheidsorganisaties is de BIO verplicht. Maar ook voor semioverheden, uitvoeringsorganisaties en instellingen die met overheidsdata werken is het een logisch vertrekpunt. De kracht van de BIO zit in de combinatie van duidelijke normenkaders en het risicogericht denken. Niet alle maatregelen zijn verplicht; er mag gemotiveerd worden afgeweken, mits het restrisico acceptabel is en goed wordt vastgelegd. De BIO kent drie beveiligingsniveaus (BASIS, VERTROUWELIJK, ZEER VERTROUWELIJK), afhankelijk van de gevoeligheid van de informatie. Organisaties bepalen eerst hun 'classificatie', en kiezen op basis daarvan passende maatregelen. Dit maakt het model schaalbaar en praktisch toepasbaar. 5. RISMAN (Risicoanalyse en Management) Kern van het model : RISMAN is een Nederlands model dat veel wordt toegepast in projecten, met name binnen de bouw- en infrasector. Het richt zich op het systematisch identificeren, analyseren, beheersen en monitoren van projectrisico’s. Waarom kiezen voor RISMAN? Wanneer je te maken hebt met projectmatige risico’s — zoals bij aanbestedingen, infrastructurele werken of ICT-implementaties — is RISMAN een bewezen effectieve methode. Het model is praktisch en gericht op samenwerking tussen betrokkenen. Hoe gebruik je een risicomanagement model in de praktijk? Het kiezen van een model is een ding. Maar het model daadwerkelijk toepassen vergt maatwerk. Risicomanagement werkt alleen als het aansluit bij de context, cultuur en volwassenheid van jouw organisatie. Een paar praktische tips: Start met een volwassenheidsmeting : Waar staat jouw organisatie nu? Dat bepaalt of je kiest voor een basisaanpak (zoals ISO 31000) of een integraal raamwerk (zoals COSO ERM). Vertaal het model naar je eigen praktijk : Maak het niet te academisch. Gebruik herkenbare termen en voorbeelden uit de dagelijkse operatie. Het model is nooit een doel op zich, het blijft een hulpmiddel. Betrek alle lagen van de organisatie : Risicomanagement is geen feestje van de tweede lijn. Juist de mensen in de uitvoering kennen de risico’s het best. Combineer modellen waar nodig : Je kunt prima ISO 31000 gebruiken als overkoepelend kader en een ander model voor risico identificatie. Blijf oefenen en leren : Risicomanagement is geen eenmalig project, maar een continu leerproces. Hoe helpt Ferocia bij het implementeren van een risicomanagement model? Bij Ferocia begrijpen we dat ieder risicomanagement vraagstuk uniek is. Daarom ondersteunen we organisaties niet met standaardmodellen, maar met een aanpak die past bij hun ambities en realiteit. Wat we doen? 1. Diagnose en modelkeuze We helpen je organisatie om te bepalen welk model het beste past bij jullie situatie. We kijken naar de strategie, de risicocultuur, de sector en de bestaande werkwijze. 2. Training en opleiding Ferocia biedt diverse op en incompany opleidingen en trainingen op het gebied van risicomanagement; van integraal risicomanagement tot risico gestuurd werken. Theorie en praktijk gaan daarbij hand in hand. 3. Implementatiebegeleiding We begeleiden organisaties bij het vertalen van het gekozen model naar processen, formats en gedrag. Daarbij is aandacht voor zowel harde als zachte aspecten, zoals leiderschap en cultuur. 4. Interim en advies Heb je tijdelijk extra expertise nodig? Onze consultants en interim risk managers helpen bij het opzetten, herstructureren of professionaliseren van risicomanagement binnen jouw organisatie. Neem contact met ons op Meer weten? Neem dan contact met ons op. Wij helpen je graag verder! Mark Daamen Partner Phone 06 42 23 62 05 Mail mark.daamen@ferocia.nl Björn Walrave Partner Phone 06 25 12 06 54 Mail bjorn.walrave@ferocia.nl Guus Focken Partner Phone 06 11 91 85 41 Mail guus.focken@ferocia.nl
- Auditmethodiek 2.0 gestructureerde aanpak voor internal audits
Ontdek hoe Auditmethodiek 2.0 auditors helpt sneller, relevanter en effectiever te auditen met AI-ondersteuning. Verhoog direct de kwaliteit van je audit. Alle blogs Internal auditing Auditmethodiek 2.0 Een gestructureerde aanpak voor effectieve internal audits. De wereld van internal audit verandert razendsnel: digitalisering, strengere regelgeving en hogere verwachtingen van stakeholders maken dat traditionele auditmethoden steeds vaker tekortschieten. Auditteams moeten niet alleen controleren, maar ook richting geven en direct waarde toevoegen aan de organisatie. Auditmethodiek 2.0 is ontwikkeld om precies dat te doen: een gestructureerde, AI-ondersteunde aanpak die audits relevant, deugdelijk en doelmatig maakt en daarmee direct bijdraagt aan effectieve risicobeheersing en doelrealisatie. Auditmethodiek 2.0 Ferocia heeft Auditmethodiek 2.0 ontwikkeld om auditors en auditmanagers te helpen voldoen aan de snel stijgende eisen van het vak. Organisaties verwachten tegenwoordig snelle, bruikbare inzichten die direct bijdragen aan effectieve risicobeheersing en doelrealisatie. In de praktijk gaat dit nog vaak mis: voorbereidingen duren te lang of blijven te oppervlakkig, het taalgebruik tussen audit en organisatie sluit niet aan, bevindingen in rapportages worden niet herkend of erkend en actielijsten groeien zonder zichtbaar resultaat. Auditmethodiek 2.0 biedt hiervoor een gestructureerde, praktijkgerichte oplossing. De methodiek doorloopt drie fasen: voorbereiding, veldwerk en rapportage, en vertaalt elke stap naar concrete werkwijzen, ondersteund door speciaal ontwikkelde AI-agents die snelheid en kwaliteit verhogen. De methodiek sluit naadloos aan op de Global Internal Audit Standards (GIAS), zet de opdrachtgever centraal zonder concessies aan onafhankelijkheid en zorgt voor rapportages waar de organisatie daadwerkelijk verder mee kan. Auditmethodiek 2.0 is ontwikkeld voor auditors en auditmanagers die efficiënt relevante en kwalitatief hoogwaardige audits willen uitvoeren. Met deze methodiek krijgen zij een bewezen aanpak in handen die inspeelt op de informatiebehoefte van de organisatie en verbeteringen versnelt. Kwaliteitseisen voor audits Een goede internal audit voldoet aan drie fundamentele kwaliteitseisen: relevantie, deugdelijkheid en doelmatigheid. Deze eisen vormen samen de basis voor audits die daadwerkelijk bijdragen aan effectieve risicobeheersing en doelrealisatie. Relevantie De audit sluit aan op de kennisbehoefte van de opdrachtgever. Alleen wanneer de audit goed is afgestemd op de vragen en zorgen van de opdrachtgever, levert de audit bruikbare inzichten op. Relevantie begint bij een grondige verkenning van de informatiebehoefte van de opdrachtgever: wat moet deze audit opleveren en waarom is dat nu van belang? Deugdelijkheid De audit is methodologisch goed onderbouwd. Dat betekent dat de uitkomsten zijn gebaseerd op meerdere bronnen en dat de gevolgde werkwijze transparant en herleidbaar is. Een deugdelijke audit gebruikt een logisch opgebouwd referentiemodel, een goed doordacht testplan en past triangulatie toe bij de gegevensverzameling. Hierdoor ontstaan conclusies die overtuigend zijn. Doelmatigheid De audit wordt uitgevoerd met een efficiënte inzet van tijd en middelen. Er is een goede verhouding tussen de scope en diepgang van de audit enerzijds en de capaciteit en doorlooptijd anderzijds. Doelmatigheid vraagt om scherpe keuzes: niet alles hoeft onderzocht te worden. De audit moet snel tot de kern komen, zonder overbodige inspanning of vertraging. Auditmethodiek 2.0 is ontwikkeld om gericht invulling te geven aan deze kwaliteitseisen. De drie fasen van een audit Een effectieve audit doorloopt drie opeenvolgende fasen: voorbereiding, veldwerk en rapportage. In de voorbereidingsfase wordt de basis gelegd voor een succesvolle uitvoering. De auditor voert een vooronderzoek uit, inventariseert de kennisbehoefte van de opdrachtgever, stelt de scope en afbakening vast, formuleert de auditdoelstelling en stelt een referentiemodel, testplan en auditplanning op. Dit mondt uit in een door de opdrachtgever goedgekeurd auditontwerp. Zo wordt geborgd dat de audit relevant is en op een deugdelijke en doelmatige manier wordt uitgevoerd. De veldwerkfase draait om het systematisch verzamelen en analyseren van gegevens. De auditor past de in het testplan vastgelegde onderzoeksmethoden toe, zoals interviews, documentanalyses en observaties. De verzamelde gegevens worden vastgelegd in een datamatrix, die de basis vormt voor onderbouwde conclusies. In de rapportagefase worden de bevindingen vertaald naar heldere conclusies en, waar nodig, verbeteracties. Door bevindingen te bespreken met de opdrachtgever en eventueel de proceseigenaar, en samen oorzaken en verbeteracties te formuleren, ontstaat draagvlak voor opvolging. Binnen Auditmethodiek 2.0 wordt deze fase versterkt door het gebruik van de SPROA-systematiek en het faciliteren van workshops gericht op het achterhalen van oorzaken, zodat verbeteracties structureel effect hebben. Fase 1: Voorbereiding De voorbereidingsfase van Auditmethodiek 2.0 bestaat uit acht opeenvolgende stappen die samen waarborgen dat audits relevant, deugdelijk en doelmatig worden uitgevoerd. Stap 1. Uitvoeren vooronderzoek Het vooronderzoek vormt het startpunt van de audit en heeft als doel om in korte tijd een helder beeld te krijgen van het auditobject, de mogelijke problematiek en het krachtenveld. Dit vormt de basis voor een goed gefundeerde scope en afbakening. De auditor beantwoordt daarbij drie clusters van vragen: Auditobject Wat is de aard en functie van het auditobject? Uit welke deelobjecten bestaat het auditobject? Welke aspecten zijn van belang? Welke functionarissen spelen een rol? Welke (wettelijke en interne) kaders zijn van toepassing? Problematiek Welke (mogelijke) problemen spelen er? Wat zijn de achtergronden of oorzaken van deze problemen? Welke bijdrage moet de audit leveren? Krachtenveld Welke interne en externe factoren hebben invloed op de audit? Welke belangen, verwachtingen en gevoeligheden spelen er bij stakeholders? De auditor combineert in deze stap twee methoden om bovenstaande vragen te beantwoorden: Documentstudie, zoals beleidsstukken, procesbeschrijvingen, werkinstructies, rapportages, risicoregisters en relevante wet- en regelgeving. Interviews met sleutelpersonen, zoals proceseigenaren, teamleiders, en coördinatoren. AI kan in deze stap ondersteunen bij het snel in beeld brengen van mogelijke objectkenmerken, problemen en belanghebbenden. Met Ferocia’s AI-client kan dit op drie niveaus: door alleen het auditobject in te voeren, de branche te vermelden voor gerichtere output, of interne documenten toe te voegen. Hoe meer informatie u deelt, hoe specifieker de output, maar ook hoe meer (en mogelijk gevoeligere) gegevens u prijsgeeft. Stap 2. Inventariseren kennisbehoefte De tweede stap in de voorbereidingsfase is het inventariseren van de kennisbehoefte bij de opdrachtgever. Door middel van een interview met de opdrachtgever en eventueel de proceseigenaar wil de auditor achterhalen wat het doel is van het auditobject, wat eventuele problematiek is waar tijdens de audit rekening mee moet worden gehouden en welke inzichten de opdrachtgever verwacht. Om dit scherp te krijgen, beantwoordt de auditor samen met de opdrachtgever drie clusters van vragen: Auditobject Wat is volgens de opdrachtgever het doel van het auditobject? Welke aspecten zijn volgens de opdrachtgever van belang? Problematiek Welke incidenten hebben zich voorgedaan? Welke (mogelijke) problemen ziet de opdrachtgever? Waar maakt de opdrachtgever zich zorgen over? Verwachte inzichten Welke specifieke vragen moet de audit volgens de opdrachtgever beantwoorden? Wat gaat de opdrachtgever met deze inzichten doen? Bij het bepalen van de kennisbehoefte is het relevant om onderscheid te maken tussen twee typen audits, de systeemtoets en de performancetoets. Een systeemtoets richt zich op de kwaliteit van de beheersing die moet waarborgen dat doelstellingen structureel worden gerealiseerd. Een performancetoets richt zich op de doelrealisatie zelf: worden operationele doelstellingen behaald, klopt de jaarrekening en wordt voldaan aan wet- en regelgeving? Systeemtoets vs. performancetoets De kennisbehoefte kan afkomstig zijn van een intern gerichte opdrachtgever, zoals de raad van bestuur, directie of management, of van een extern gerichte opdrachtgever, zoals de raad van commissarissen of de externe accountant. Intern gerichte opdrachtgevers kiezen vaker voor systeemtoetsen, omdat deze inzicht geven in de kwaliteit van de beheersing en daarmee concrete handvatten bieden om processen en risicobeheersing verder te verbeteren. Extern gerichte opdrachtgevers hebben doorgaans meer behoefte aan performancetoetsen, zodat zij de resultaten kunnen vergelijken met andere organisaties of met de uitkomsten van eerdere audits. Soorten kennisbehoefte Overigens is de praktijk minder zwart-wit dan hierboven geschetst. Zo stellen sommige regels (zoals NEN-normen) ook eisen aan het systeem en toetst de externe accountant, voorafgaand aan de controle van de jaarrekening, het totstandkomingsproces van de jaarrekening, om zodoende inzicht te krijgen in de risico’s. Stap 3. Vaststellen scope en afbakening Het vaststellen van de scope en afbakening is een belangrijke stap in de voorbereidingsfase van de audit en is gebaseerd op de uitkomsten van het vooronderzoek en het gesprek met de opdrachtgever. Het bepaalt waar het onderzoek zich op richt en welke onderdelen bewust buiten beschouwing blijven. Een heldere scope verhoogt de kans dat de audit aansluit op de kennisbehoefte van de opdrachtgever, zorgt voor focus en voorkomt onnodig werk. Scope De scope beschrijft welk auditobject en welke aspecten binnen de reikwijdte van de audit vallen en waarom. Auditobject: dit is waar je naar kijkt. Een auditobject kan bijvoorbeeld een proces, afdeling, project, systeem of thema zijn. Aspect: dit is hoe je naar het auditobject kijkt. Hierbij gaat het om de invalshoek, zoals tijdigheid, klantvriendelijkheid, doelmatigheid of compliance met wet- en regelgeving. Scope Afbakening De afbakening beschrijft welke gerelateerde auditobjecten en aspecten buiten de audit vallen en waarom. Dit kan bijvoorbeeld zijn omdat ze niet relevant zijn voor de actuele kennisbehoefte, omzet ze recent al onderzocht zijn, of omdat er onvoldoende middelen beschikbaar zijn om ze te onderzoeken. Het expliciet vaststellen van de afbakening is minstens zo belangrijk als het vaststellen van de scope: het voorkomt onduidelijkheid en teleurstelling bij de opdrachtgever wanneer onderwerpen achteraf buiten beschouwing blijken te zijn gebleven. Stap 4. Formuleren auditdoelstelling De vierde stap in de voorbereidingsfase is het formuleren van de auditdoelstelling. Deze stap volgt logisch op het vaststellen van de scope en afbakening, omdat de doelstelling direct gebaseerd is op het gekozen auditobject, aspecten en het beoogde gebruik van de resultaten door de opdrachtgever. Een duidelijke auditdoelstelling zorgt voor richting tijdens de uitvoering van de audit en helpt om verwachtingen tussen auditor en opdrachtgever vooraf helder af te stemmen. Zo wordt voorkomen dat het onderzoek te breed of te smal wordt uitgevoerd of dat de opdrachtgever niet verder kan met de uitkomsten. De auditdoelstelling bestaat uit vier onderdelen: Het auditobject, inclusief eventuele deelobjecten. De aspecten die binnen de scope vallen (bijvoorbeeld tijdigheid, klantvriendelijkheid, doelmatigheid of compliance met wet- en regelgeving). De opdrachtgever, die de resultaten van de audit ontvangt en ermee aan de slag gaat. De relevantie (wat de opdrachtgever met de resultaten van de audit wil bereiken, bijvoorbeeld het onderbouwd kunnen besluiten of een proces geoptimaliseerd of uitbesteed moet worden). De auditdoelstelling wordt geformuleerd volgens het vaste stramien: “Het doel van de audit is vaststellen in hoeverre [auditobject] waarborgt dat [aspecten], teneinde [opdrachtgever] in staat te stellen [relevantie].” Voorbeeld Het doel van de audit is vaststellen in hoeverre het campagnebeheerproces waarborgt dat marketingcampagnes effectief, doelgroeppgericht en conform wet- en regelgeving worden uitgevoerd, teneinde de marketingmanager in staat te stellen de interne beheersing te verbeteren. Ook in deze stap kan AI ondersteuning bieden. Voor het formuleren van een heldere auditdoelstelling heeft Ferocia een AI-agent ontwikkeld. Door het auditobject, de aspecten die binnen de scope vallen en de opdrachtgever in te voeren, genereert de AI-agent direct een zorgvuldig geformuleerde doelstelling die voldoet aan de vereiste opbouw. Stap 5. Opstellen referentiemodel De auditdoelstelling vormt het uitgangspunt voor het opstellen van het referentiemodel. Dit model beschrijft de norm waartegen de werkelijkheid wordt getoetst. Het kan worden gebaseerd op bestaande risk- en controlframeworks (zoals COSO, INK of ISO), wet- en regelgeving (zoals AVG, DORA of Wft) of andere relevante theorieën, modellen en best practises. Het referentiemodel wordt niet achter het bureau opgesteld, maar in nauwe samenwerking met de opdrachtgever en/of de proceseigenaar. De eerste lijn is immers verantwoordelijk voor de kwaliteit van de risicobeheersing die moet waarborgen dat doelstellingen gerealiseerd worden. Co-creatie vergroot de kans dat de eerste lijn het referentiemodel herkent, erkent en er daadwerkelijk mee aan de slag gaat. Het referentiemodel bestaat bij een systeemtoets uit zes elementen: Auditobjecten Beheersdoelstellingen Risico’s Classificatie risico’s Beheersmaatregelen Classificatie beheersmaatregelen Auditobjecten Een auditobject is het (deel)object waarop dit deel van de audit zich richt. Dit kan bijvoorbeeld een proces, afdeling, project, systeem of thema zijn. Beheersdoelstellingen Een beheersdoelstelling beschrijft het gewenste resultaat van de interne beheersing. Een beheersdoelstelling wordt altijd gekoppeld aan een auditobject en geformuleerd als: “Beheersmaatregelen bieden een redelijke mate van zekerheid dat […].” Ook in deze stap kan AI ondersteuning bieden. Voor het formuleren van heldere beheersdoelstellingen heeft Ferocia een AI-agent ontwikkeld. Door de aspecten uit de auditdoelstelling een voor een in te voeren, genereert de AI-agent direct per aspect een zorgvuldig geformuleerde beheersdoelstelling die voldoet aan de vereiste opbouw. Risico’s Een risico is een mogelijke gebeurtenis die het behalen van de beheersdoelstelling in gevaar kan brengen. Een risico wordt altijd opgebouwd uit drie elementen: Gebeurtenis: wat kan er misgaan? Oorzaak: waardoor kan dit misgaan? Gevolg: wat is de impact als het misgaat? Doorgaans betreft dit het niet behalen van de beheersdoelstelling. Formuleer risico’s als volgt: “Er bestaat een risico dat [gebeurtenis], als gevolg van [oorzaak], wat kan leiden tot [gevolg].” Classificatie risico’s Risico’s worden geclassificeerd op basis van kans en impact. Kans geeft aan hoe waarschijnlijk het is dat het risico zich daadwerkelijk voordoet. Dit kan variëren van zeer onwaarschijnlijk tot zeer waarschijnlijk. Impact beschrijft de ernst van de gevolgen als het risico zich voordoet. Dit kan variëren van verwaarloosbare gevolgen tot zeer ernstige of onherstelbare gevolgen. Er wordt gewerkt met een vijfpuntsschaal voor zowel kans als impact. Door kans en impact met elkaar te vermenigvuldigen, ontstaat een risicoscore tussen 1 en 25. Hoe hoger de score, hoe groter de prioriteit om het risico te beheersen. Beheersmaatregelen Per risico worden een of meer beheersmaatregelen vastgesteld. Deze maatregelen zijn erop gericht het risico te mitigeren door óf de kans op het optreden van de oorzaak te verkleinen, óf de impact van het gevolg te beperken. Daarmee vergroten beheersmaatregelen de waarschijnlijkheid dat de beheersdoelstellingen daadwerkelijk worden gerealiseerd. Ze vormen de kern van effectieve risicobeheersing. We hanteren bij het formuleren van beheersmaatregelen de volgende opbouw: “[Wie] [wat] [wanneer] aan de hand van [waarmee] en [vastlegging].” Classificatie van beheersmaatregelen Beheersmaatregelen worden geclassificeerd op basis van hun rol in het beheersingsproces: Preventief: voorkomt dat een fout of incident optreedt. Detectief: signaleert dat er iets fout is gegaan. Correctief: corrigeert fouten of herstelt de situatie. Referentiemodel bij een systeemtoets Voorbeeld Auditobject: proces voor afhandelen van facturen van ingehuurde ZZP’ers Beheersdoelstelling: Beheersmaatregelen bieden een redelijke mate van zekerheid dat alle facturen tijdig worden verwerkt. Risico: Er bestaat een risico dat er onvoldoende capaciteit is om de facturen van ingehuurde ZZP’ers tijdig af te handelen als gevolg van inadequate personeelsplanning, wat kan leiden tot te late betalingen. Classificatie risico: 9/25 (kans: 3/5, impact: 3/5) Beheersmaatregel: De teamleider stelt maandelijks een personeelsplanning op aan de hand van de verwachte hoeveelheid facturen en de verlofplanning en legt deze als zodanig vast in het planningssysteem. Classificatie beheersmaatregel: Preventief Het referentiemodel bij een performancetoets is eenvoudiger van opzet dan bij een systeemtoets. Waar een systeemtoets de volledige keten van beheersdoelstellingen, risico’s en beheersmaatregelen analyseert, richt een performancetoets zich uitsluitend op het vaststellen in welke mate de doelstellingen daadwerkelijk zijn behaald. Bij het formuleren van de norm doorloopt de auditor een aantal denkstappen. Deze stappen helpen om scherp te krijgen wat er écht toe doet en hoe dit meetbaar kan worden gemaakt. Het gaat hier niet om losse onderdelen die in het referentiemodel worden opgenomen, maar om een denkkader waarmee de auditor tot een heldere en toetsbare norm komt. De denkstappen zijn: Kritische succesfactor (KSF): het aspect dat bepalend is voor het succes van het auditobject, zoals tijdigheid, klantvriendelijkheid of doelmatigheid. De KSF geeft richting aan wat essentieel is om de doelstellingen te bereiken. Maatstaf: de wijze waarop de KSF meetbaar wordt gemaakt, bijvoorbeeld in percentages, aantallen of doorlooptijd in dagen. De maatstaf vertaalt de succesfactor naar een concrete meeteenheid. Norm: de streef- of grenswaarde die aangeeft wanneer de prestatie als voldoende wordt beoordeeld. Dit is de uiteindelijke toetssteen die in het referentiemodel wordt opgenomen. Voorbeeld Auditobject: proces voor afhandelen van facturen van ingehuurde ZZP’ers Kritische succesfactor: Tijdigheid Maatstaf: Aantal dagen Norm: 99% binnen 30 dagen Referentiemodel bij een performancetoets Hoewel systeemtoetsen en performancetoetsen verschillende invalshoeken hebben, kunnen zij binnen één referentiemodel worden gecombineerd. Een gecombineerde opzet biedt zowel inzicht in de kwaliteit van de interne beheersing (systeemtoets) als in de mate waarin doelstellingen daadwerkelijk worden gerealiseerd (performancetoets). Ook in deze stap kan AI waardevolle ondersteuning bieden. Ferocia heeft een AI-agent ontwikkeld die op basis van het auditobject en de beheersdoelstelling, suggesties doet voor risico’s en bijbehorende beheersmaatregelen, inclusief hun classificatie. Hoe specifieker de context wordt ingevoerd (bijvoorbeeld branche, interne werkinstructies of relevante wet- en regelgeving), hoe beter de uitvoer aansluit op de praktijk van de organisatie. Standaard identificeert de AI-agent per beheersdoelstelling tien risico’s, elk voorzien van drie beheersmaatregelen inclusief classificatie. Stap 6. Opstellen testplan Het testplan beschrijft per beheersmaatregel op welke manier (met welke methoden en bronnen) wordt vastgesteld of de maatregel is ingericht en werkt. Er zijn drie verschillende methoden om dit te onderzoeken: Observatie Inhoudsanalyse Documenten Registraties (integraal of steekproef) Ondervraging van personen (Groeps)interviews (topic based) Enquêtes De keuze voor de onderzoeksmethode hangt af van wat je op basis van de omschrijving van de beheersmaatregel wilt vaststellen. Vaak is al direct te herleiden welke methode het meest voor de hand ligt en de grootste betrouwbaarheid biedt. Voorbeeld Als uit de beheersmaatregel blijkt dat functie X een bepaalde handeling moet uitvoeren en deze moet vastleggen in systeem Y, dan is het logisch om functie X te interviewen en in systeem Y te controleren of de vastlegging daadwerkelijk plaatsvindt. Indien mogelijk kan ook observatie worden toegepast om het proces rechtstreeks waar te nemen. Tests bij systeemtoetsen worden als volgt geformuleerd: “Stel vast door middel van [methode(n) voor gegevensverzameling] dat [te toetsen beheersmaatregel] bestaat en werkt.” Tests bij performancetoetsen worden als volgt geformuleerd: “Stel vast door middel van [methode(n) voor gegevensverzameling] in hoeverre [norm].” De betrouwbaarheid van de audit wordt verhoogd door zoveel mogelijk gebruik te maken van triangulatie: het combineren van verschillende onderzoeksmethoden, bronnen en/of onderzoekers bij het beoordelen van een beheersmaatregel. Triangulatie zorgt ervoor dat bevindingen worden bevestigd vanuit meerdere invalshoeken, wat de kans op een vertekend beeld verkleint. Tijdens deze stap wordt ook een bronnenmatrix opgesteld. Een bronnenmatrix geeft in één overzicht weer welke bronnen worden gebruikt om iedere beheersmaatregel te testen. Hieruit blijkt dus ook gelijk of triangulatie is toegepast. Bronnenmatrix Het testplan wordt doorgaans in een kolom naast het referentiemodel opgenomen. Tijdens het veldwerk worden hieraan de testresultaten en conclusies toegevoegd. Testplan AI kan je helpen bij het opstellen van het testplan. Ferocia heeft een AI-agent ontwikkeld die, op basis van het referentiemodel, automatisch een eerste opzet van het testplan genereert. Stap 7. Opstellen auditplanning De auditplanning maakt concreet welke activiteiten in welke volgorde plaatsvinden, hoe lang ze duren (doorlooptijd in weken) en hoeveel tijd het auditteam eraan besteedt (bewerkingstijd in uren). Dit overzicht helpt om realistische verwachtingen te scheppen, de werkdruk te verdelen en de voortgang te monitoren. Voorbeeld auditplanning Ook wordt een urenplanning per auditor opgesteld. Deze planning laat zien hoeveel werkuren iedere auditor aan de afzonderlijke auditactiviteiten besteedt. Het totaal aantal uren in deze individuele urenplanningen moet altijd exact overeenkomen met het totaal aantal uren in de auditplanning. Voorbeeld urenplanning per auditor Stap 8. Samenstellen auditontwerp In deze laatste stap worden de resultaten van alle voorgaande fasen samengevoegd tot één integraal document: het auditontwerp. Het auditontwerp bestaat uit: Aanleiding en kennisbehoefte Auditobject Problematiek Krachtenveld Kennisbehoefte Scope en afbakening Auditdoelstelling Auditplanning Bijlage: Referentiemodel en testplan Let op! Stem het auditontwerp altijd af met de opdrachtgever. Pas na akkoord kan het veldwerk van start gaan. Fase 2: Veldwerk In de tweede fase wordt het testplan uitgevoerd. Dit houdt in dat documentanalyses en steekproeven van registraties worden uitgevoerd, en dat de geplande observaties, interviews en enquêtes plaatsvinden. Stap 1. Verzamelen van gegevens De verzamelde gegevens/data worden vastgelegd in een datamatrix. Deze matrix is gebaseerd op de bronnenmatrix. Waar in de bronnenmatrix kruisjes aangeven welke bronnen per beheersmaatregel worden geraadpleegd, bevat de datamatrix per bron de verzamelde gegevens die als basis dienen voor de analyse. Datamatrix Stap 2. Analyseren van gegevens Om de verzamelde gegevens te kunnen analyseren, worden ze geclassificeerd volgens een scoresysteem. Veelal wordt hiervoor een vierpuntsschaal gehanteerd: · (--) De beheersmaatregel bestaat niet · (-) De beheersmaatregel werkt niet altijd · (+) De beheersmaatregel werkt vrijwel altijd · (++) De beheersmaatregel werkt altijd Datamatrix met scores Het is aan te raden om deze scores samen met een collega-auditor vast te stellen. Iedere auditor beoordeelt eerst zelfstandig de beheersmaatregelen, waarna de verschillen in scores gezamenlijk worden besproken. Op deze manier wordt consensus bereikt en de objectiviteit vergroot. Op basis van de modus (meest voorkomende waarde) of mediaan (middelste waarde) wordt vervolgens het testresultaat per beheersmaatregel bepaald. Soms is dit niet goed mogelijk, omdat de scores van de verschillende bronnen te veel van elkaar afwijken. In dat geval is uitbreiding noodzakelijk. Indien dit niet mogelijk is, is het beter om niet te oordelen. Eventueel kan er nog een wegingsfactor toegepast worden, als men bijvoorbeeld van mening is dat het antwoord van de directeur zwaarder of juist minder zwaar weegt dan het antwoord van de teamleider. Datamatrix met testresultaat Let op! Het samenvoegen (oprollen) van de testresultaten per beheersmaatregel tot een of meer conclusies is aan het professionele oordeel van de auditor. De datamatrix vormt de brug tussen de test enerzijds en het testresultaat anderzijds in het testplan. Het is niet alleen een praktisch hulpmiddel om objectief te bepalen of een beheersmaatregel bestaat en werkt, maar ook een krachtig communicatiemiddel richting de opdrachtgever. Met de datamatrix kan de auditor helder onderbouwen waar bevindingen op zijn gebaseerd. Hierdoor wordt de auditrapportage volledig reproduceerbaar en ontstaat er automatisch een duidelijke audittrail. Testplan en datamatrix Fase 3: Rapportage In de derde fase staat de rapportage centraal. Deze fase bestaat uit drie hoofdstappen: het opstellen en delen van het conceptrapport, het faciliteren van een workshop om oorzaken en verbeteracties vast te stellen, en het opstellen en delen van het definitieve rapport. Aansluitend volgt de monitoring van de afgesproken verbeteracties. Stap 1. Opstellen conceptrapport Het conceptrapport bevat: Aanleiding en kennisbehoefte Scope en afbakening Auditdoelstelling Conclusies Bijlage 1: Referentiemodel Bijlage 2: Nota van bevindingen De eerste drie onderdelen en het referentiemodel kunnen grotendeels ongewijzigd uit het auditontwerp worden overgenomen. De conclusies worden gebaseerd op de testresultaten. Daarnaast wordt een nota van bevindingen opgesteld volgens de SPROA-methodiek: een gestructureerd analysekader waarmee problemen helder worden beschreven en de basis wordt gelegd voor structurele oplossingen. In het conceptrapport worden per niet-werkende beheersmaatregel de eerste drie onderdelen van SPROA opgenomen: Situatie (S): Feitelijke bevindingen van de auditor zoals deze blijken uit de datamatrix en zijn vastgelegd in de testresultaten. Probleem (P): De constatering of er daadwerkelijk sprake is van een probleem ten aanzien van de beheersing (systeemtoets) of doelrealisatie (performancetoets), bedoeld om urgentie te creëren bij de opdrachtgever. Risico (R): De mogelijke gevolgen als het probleem zich voordoet (overeenkomstig het risico in het referentiemodel). De O (Oorzaak) en A (Actie) volgen pas in het definitieve rapport. Voorbeeld nota van bevindingen (SPR) Het conceptrapport wordt gedeeld binnen de vooraf afgesproken kring, in ieder geval met de opdrachtgever. Stap 2. Organiseren workshop In de tweede stap organiseert de auditor een workshop met betrokken managers en medewerkers uit de eerste lijn. Tijdens deze sessie worden: de achterliggende oorzaken van ineffectieve beheersmaatregelen onderzocht; concrete, SMART-geformuleerde verbeteracties opgesteld (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden); en voor elke actie een verantwoordelijke eigenaar en deadline vastgesteld. Door de verantwoordelijkheid voor de analyse en oplossingsvorming bij de eerste lijn zelf te beleggen, ontstaat meer draagvlak en eigenaarschap voor de uitvoering van de verbetermaatregelen. Stap 3. Opstellen definitief rapport In de derde stap wordt het conceptrapport aangevuld met de resultaten uit de workshop. Hiermee wordt de nota van bevindingen compleet gemaakt volgens de SPROA-methodiek, door de laatste twee onderdelen toe te voegen: Oorzaak (O): De achterliggende redenen van het probleem, zoals vastgesteld tijdens de workshop. Door de oorzaken weg te nemen, wordt een structurele oplossing mogelijk. Actie (A): De overeengekomen SMART-geformuleerde verbeteracties, inclusief de verantwoordelijke eigenaar en de afgesproken deadline. Het definitieve rapport wordt gedeeld binnen de vooraf afgesproken kring, met de opdrachtgever en andere relevante stakeholders, zodat de verbeteracties formeel zijn vastgelegd en de uitvoering kan starten. Voorbeeld nota van bevindingen (SPROA) Stap 4. Monitoring Na afronding van het definitieve rapport start de monitoringsfase. Het doel van monitoring is vaststellen of de overeengekomen verbeteracties daadwerkelijk zijn uitgevoerd en of de beoogde effecten zijn bereikt. Het gaat hierbij dus niet om het meten van inspanningen, maar om het beoordelen van effectiviteit: zijn de beheersmaatregelen nu wel in staat om het risico te mitigeren? De eerste lijn is primair verantwoordelijk voor deze monitoring. Zij leggen periodiek vast welke verbeteracties zijn afgerond en tonen aan of de beheersmaatregelen naar verwachting blijvend zullen werken. Dit noemen we ook wel first line monitoring. Indien uit de monitoring blijkt dat een maatregel nog steeds ineffectief is, wordt direct een nieuwe oorzaakanalyse uitgevoerd en worden aanvullende verbeteracties geformuleerd. De tweede lijn kan de voortgang steekproefsgewijs toetsen. De rol van de auditor (derde lijn) is het beoordelen van de kwaliteit van de eerste- en tweedelijnsmonitoring. Zo wordt gewaarborgd dat het risicobeheer structureel op orde blijft en iedere lijn haar eigen verantwoordelijkheid behoudt. Conclusie Auditmethodiek 2.0 biedt auditors een gestructureerde, praktijkgerichte aanpak waarmee audits niet alleen voldoen aan de hoogste kwaliteitseisen, maar ook aantoonbaar bijdragen aan doelrealisatie, effectieve sturing en robuuste risicobeheersing. Door de audit op te bouwen in drie fasen: voorbereiding, veldwerk en rapportage – en elke stap te ondersteunen met concrete werkwijzen, AI-tools en herkenbaar taalgebruik, wordt de kans vergroot dat de opdrachtgever de uitkomsten herkent, erkent en benut. Een belangrijk fundament hierbij is het referentiemodel, dat in co-creatie met de eerste lijn wordt opgesteld. Dit zorgt voor een gemeenschappelijk begrippenkader, verhoogt de objectiviteit en beperkt discussies over bevindingen, omdat vooraf overeenstemming is bereikt over de normen waaraan wordt getoetst. De inzet van de SPROA-methodiek in de rapportagefase en het faciliteren van workshops met de eerste lijn vergroten het draagvlak en leiden tot structurele verbeteringen. Door de monitoring bij de eerste lijn te beleggen en internal audit een toetsende rol te geven, verschuift de focus van inspanningscontrole naar effectmeting. Zo blijft het risicobeheer structureel geborgd, terwijl internal audit haar onafhankelijke rol behoudt en maximaal meerwaarde levert. Kortom: auditors die kiezen voor Auditmethodiek 2.0 zetten een belangrijke stap naar relevantere en impactvollere audits. Bronnen Bos, P. W., Korte, R. W., & Otten, J. (2017). Management control auditing: bijdragen aan doelrealisatie en verbetering . Auditing.nl . Driessen, A., & Molenkamp, A. (2012). Internal auditing: een managementkundige benadering . Vakmedianet. Hartog, P.A, Molenkamp A. & Otten J.H.M. (1992). Kwaliteit van administratieve dienstverlening: managen is integreren . Kluwer. Neem contact met ons op Meer weten? Neem dan contact met ons op. Wij helpen je graag verder! Mark Daamen Partner Phone 06 42 23 62 05 Mail mark.daamen@ferocia.nl Björn Walrave Partner Phone 06 25 12 06 54 Mail bjorn.walrave@ferocia.nl Guus Focken Partner Phone 06 11 91 85 41 Mail guus.focken@ferocia.nl
- IT-beheersing: van compliance naar strategische grip.
Ontdek hoe strategische IT-beheersing bijdraagt aan groei, vertrouwen en innovatie. Ga verder dan compliance met een toekomstgerichte aanpak. IT beheersing In een wereld waarin digitale technologie de ruggengraat vormt van vrijwel elke organisatie, is IT-beheersing uitgegroeid tot een strategisch speerpunt. Waar IT vroeger vooral werd gezien als ondersteunend, is het vandaag onmisbaar voor het behalen van bedrijfsdoelen, het waarborgen van vertrouwen en het vergroten van de weerbaarheid tegen risico’s. Toch blijft IT-beheersing voor veel organisaties een uitdaging. Vaak overheerst het beeld van ‘compliance’ – voldoen aan regels, audits doorstaan en sancties vermijden. Belangrijk, maar het raakt slechts de oppervlakte. De echte waarde van IT-beheersing ligt in de stap van verplichting naar strategische grip: van vinklijstjes afwerken naar toekomstgericht sturen. In dit artikel leggen we uit wat IT-beheersing inhoudt, welke bouwstenen onmisbaar zijn, hoe je de valkuil van compliance voorbijgaat en welke stappen je kunt zetten om IT-beheersing te laten bijdragen aan groei, innovatie en vertrouwen. Wat verstaan we onder IT-beheersing? IT-beheersing gaat over de maatregelen, processen en structuren waarmee organisaties grip houden op hun digitale omgeving. Het is geen puur technische aangelegenheid, maar een integrale benadering waarin techniek, processen én menselijk gedrag samenkomen. Een effectieve aanpak combineert harde elementen (firewalls, encryptie, logging) met zachte factoren zoals risicobewustzijn, duidelijke governance en verandermanagement. Alleen zo ontstaat een duurzaam fundament. De belangrijkste bouwstenen: Informatiebeveiliging: het beschermen van data en systemen tegen ongeoorloofde toegang of datalekken. Risicomanagement: het systematisch identificeren, beoordelen en beheersen van digitale risico’s. Change management: gecontroleerd doorvoeren van wijzigingen in systemen en infrastructuur. Compliance: voldoen aan wet- en regelgeving zoals de AVG, NIS2, DORA en ISO 27001. Governance: heldere verantwoordelijkheden, besluitvorming en toezicht op IT-processen. Het uiteindelijke doel? IT inzetten op een manier die veilig, voorspelbaar en doelgericht bijdraagt aan de strategische koers van de organisatie. Van regels naar waarde Voor veel organisaties is compliance de eerste drijfveer om met IT-beheersing aan de slag te gaan. Logisch: wetgeving en audits zijn concrete prikkels. Maar wie IT uitsluitend benadert vanuit verplichting, benut slechts een fractie van het potentieel. Wanneer je IT-beheersing strategisch inzet, ontstaan wezenlijke voordelen: Vertrouwen: Stakeholders zien dat risico’s onder controle zijn en dat de organisatie grip heeft op haar digitale omgeving. Transparantie: Beslissingen worden beter onderbouwd, risico’s inzichtelijker en keuzes beter uitlegbaar. Weerbaarheid: Incidenten kunnen sneller en effectiever worden opgevangen, van cyberaanvallen tot systeemuitval. Prestatieverbetering: Gestroomlijnde IT-processen leiden tot lagere kosten en hogere kwaliteit. Innovatiekracht: Met een solide fundament ontstaat ruimte om nieuwe technologieën te omarmen en digitale initiatieven te versnellen. Kortom: goed ingerichte IT-beheersing verandert van een kostenpost in een bron van strategische waarde. Ferocia’s visie op IT-beheersing Bij Ferocia zien we IT-beheersing als een integraal onderdeel van modern risicomanagement en strategische sturing. IT is niet langer een ondersteunend domein, maar een kernproces dat vraagt om proactieve aansturing. Onze aanpak is nuchter en pragmatisch. Geen dikke rapporten of standaardchecklists, maar maatwerkoplossingen die passen bij de context, het risicoprofiel en de volwassenheid van de organisatie. We combineren expertise in auditing, risicomanagement en IT-governance met oog voor verandermanagement en organisatiecultuur. Concreet helpen wij organisaties om: inzicht te krijgen in IT-risico’s via audits, assessments en nulmetingen; verbetermaatregelen te formuleren en door te voeren, zowel technisch als organisatorisch; governance en beleid te versterken, inclusief rollen, verantwoordelijkheden en sturingsmodellen; compliance te borgen met normen en wetgeving (ISO 27001, NIS2, DORA); interne kennis en capaciteit te vergroten via training, coaching en tijdelijke inzet van specialisten. Altijd met hetzelfde uitgangspunt: structurele verbetering en draagvlak in de organisatie. We doen dit met ervaren professionals die de taal van zowel IT als de business spreken. Zo zorgen we voor structurele verbetering en draagvlak in de organisatie. Welke frameworks ondersteunen IT-beheersing? Er zijn meerdere frameworks beschikbaar die organisaties kunnen helpen bij het inrichten en versterken van IT-beheersing. De keuze hangt af van je sector, doelstellingen en volwassenheidsniveau. Hieronder de meest gebruikte kaders: Framework Doelstelling Toepassing COBIT IT governance en management Strategisch en operationeel niveau. COBIT biedt een raamwerk voor het afstemmen van IT op bedrijfsdoelen. Het is vooral geschikt voor organisaties die IT strategisch willen inzetten en verantwoording willen afleggen aan stakeholders. Denk aan het inrichten van IT governance, het definiëren van rollen en verantwoordelijkheden, en het meten van prestaties op directieniveau. ISO 27001 Informatie- beveiliging Beveiligingsbeleid en audits. ISO 27001 is dé internationale standaard voor het opzetten van een Information Security Management System (ISMS). Organisaties gebruiken het om systematisch risico’s te identificeren, beveiligingsmaatregelen te implementeren en audits uit te voeren. Het is essentieel voor compliance met privacywetgeving zoals de AVG en voor het aantonen van betrouwbaarheid richting klanten. ITIL Service management IT dienstverlening en processen. ITIL richt zich op het verbeteren van IT dienstverlening. Het helpt organisaties bij het structureren van processen zoals incidentbeheer, wijzigingsbeheer en service level management. ITIL is vooral waardevol voor operationele teams die de kwaliteit en continuïteit van IT services willen verhogen. NIST Cybersecurity Cybersecurity en risicobeheersing Incidentrespons en mitigatie. Het NIST framework biedt een praktische aanpak voor het identificeren, beschermen, detecteren, reageren en herstellen van cyberincidenten. Het is breed toepasbaar, van overheden tot commerciële organisaties, en helpt bij het verhogen van digitale weerbaarheid en het opstellen van responsplannen. Bij Ferocia zijn we goed thuis in deze frameworks. Maar we geloven ook: een framework is geen doel op zich. Het is een middel. We zorgen altijd dat het aansluit op de praktijk, en daadwerkelijk leidt tot betere beheersing en sturing. Hoe pak je IT-beheersing slim aan? Een effectieve IT-beheersingsaanpak begint met inzicht. Zonder dat weet je niet waar de kwetsbaarheden zitten, welke maatregelen werken of waar de grootste risico’s liggen. Onze ervaring leert: je hoeft niet alles in één keer te regelen. Begin klein, werk gefaseerd en zorg voor continue verbetering. Onze vijfstappenaanpak: Nulmeting en risicoanalyse Waar sta je nu? Welke IT-risico’s zijn het meest relevant? Doelstellingen en kaders formuleren Wat wil je bereiken? Welke normen, KPI’s en beleid horen daarbij? Beheersmaatregelen implementeren Technisch: firewalls, logging, authenticatie. Organisatorisch: beleid, rollen, gedrag, processen. Monitoring en rapportage inrichten Real-time dashboards, periodieke rapportages en audits. Escalaties en incidentprocedures. Continu verbeteren Op basis van incidenten, nieuwe risico’s en technologische ontwikkelingen. Vanuit feedbackloops en betrokkenheid van stakeholders. Deze aanpak sluit aan bij het volwassenheidsdenken: je groeit stap voor stap naar een hoger niveau van IT-beheersing. IT-beheersing in de praktijk: uitdagingen en valkuilen Hoewel de urgentie vaak wordt erkend, blijft effectieve IT-beheersing in veel organisaties achter. Waarom? Silo’s tussen IT en business : IT wordt nog te vaak als apart domein gezien. Complexe ketens en uitbesteding : Denk aan cloud, SaaS, outsourcing. Onvoldoende eigenaarschap : Wie is verantwoordelijk voor welk risico? Te veel focus op techniek : Terwijl processen, mensen en gedrag minstens zo belangrijk zijn. Bij Ferocia herkennen we deze valkuilen. We zorgen daarom voor een integrale aanpak, waarin IT-beheersing niet alleen een verantwoordelijkheid van de IT-afdeling is, maar een gezamenlijke opgave van bestuur, control, risk en operatie. Ferocia als partner in IT-beheersing Ferocia is jouw sparringpartner als het gaat om het professionaliseren van IT-beheersing. Of je nu net begint, op zoek bent naar verdieping of een externe blik nodig hebt: wij denken met je mee en helpen je vooruit. Onze dienstverlening bestaat onder meer uit: Quickscans en nulmetingen op het gebied van IT-risico’s en beheersmaatregelen. Interne audits op thema’s als informatiebeveiliging, dataprivacy of outsourcing. Begeleiding bij ISO 27001-certificering of NIS2-compliance. Trainingen en masterclasses over IT-beheersing, risicoanalyse en cyberweerbaarheid. Interim IT-auditors en risicomanagers voor tijdelijke versterking. We doen dit onafhankelijk, deskundig en altijd met oog voor jouw context. Niet omdat het in een model past, maar omdat het in jouw organisatie moet werken. Tot slot: IT-beheersing als motor van digitale volwassenheid De wereld wordt digitaler. Complexer. En risicovoller. Juist daarom is IT-beheersing geen luxe, maar noodzaak. Wie het goed regelt, wint niet alleen vertrouwen, maar ook wendbaarheid, veerkracht en innovatiekracht. Bij Ferocia geloven we dat IT-beheersing de sleutel is tot moderne sturing. En dat begint niet met techniek, maar met bewustzijn, leiderschap en samenwerking. Benieuwd waar jouw organisatie staat op het gebied van IT-beheersing? Of wil je vrijblijvend sparren over vervolgstappen? Neem contact met ons op. We denken graag met je mee. Benieuwd wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen? Neem vandaag nog contact met ons op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Contact Blogs IT-auditing is veel meer dan vinkjes zetten. In deze blog lees je hoe de IT-auditor zorgt voor veilige systemen, naleving van AVG/NIS2/DORA en grip op digitale risico’s. Ontdek de belangrijkste inzichten voor een sterke IT-audit én hoe Ferocia je hierbij kan helpen. IT-auditing Knop COBIT is geen ingewikkeld IT-speeltje, maar jouw kompas voor digitale governance. In deze blog lees je hoe COBIT 2019 business, IT en bestuur dezelfde taal laat spreken, IT-risico’s structuur geeft en jouw audits versterkt. Ontdek hoe je COBIT praktisch inzet in jouw organisatie. Cobit Knop NIS2 verandert cybersecurity van IT-thema naar bestuurdersvraagstuk. In deze blog lees je wie onder NIS2 valt, wat er straks écht verplicht is en welke rol internal audit, risk en control spelen. Geen paniek om boetes, maar een kans om je organisatie aantoonbaar digitaal weerbaar te maken. NIS2 Knop ISO 27001 is geen papieren oefening, maar een manier om informatiebeveiliging écht te laten werken. In deze blog lees je hoe je met een scherpe scope, slimme verklaring van toepasselijkheid (SoA) en goede audits risico’s, gedrag en techniek verbindt, en zo van certificaat naar waardecreatie gaat. ISO 27001 Knop Sinds 17 januari 2025 moet jouw organisatie aantoonbaar digitaal weerbaar zijn. In deze blog lees je wat een DORA-audit is, welke vijf bouwstenen echt het verschil maken en hoe internal audit uitgroeit tot strategische partner. Onmisbaar leesvoer voor audit, risk en compliance. DORA audit Knop De BIO2 is het vernieuwde normenkader voor informatiebeveiliging binnen de Nederlandse overheid. Het legt meer nadruk op risicogedreven beveiliging, bestuurlijke verantwoordelijkheid, ketenrisico’s en continue verbetering. Voor auditors en risicomanagers verschuift de focus van maatregel controles naar beoordeling van governance, ISMS en risicomanagementprocessen. BIO2 Knop
- Opleiding operational auditing en versterk risicobeheersing
Versterk risicobeheersing binnen jouw organisatie met de opleiding Operational Auditing. Ontdek hoe jij het verschil maakt als auditor en strategisch adviseur. Alle blogs Opleiding en training, Internal auditing Opleiding operational auditing Lopen onze processen eigenlijk wel beheerst? Gaan we onze doelen wel halen dit jaar? En is onze interne controle robuust genoeg? Zomaar wat vragen die bij veel bestuurders en managers leven. Vragen waarop de operational auditor het antwoord geeft en daarmee van onschatbare waarde is voor iedere organisatie die serieus werk maakt van risicobeheersing, compliance en prestatiesturing. Met de postbacheloropleiding Operational auditing ontwikkel je je tot een volwaardige, onafhankelijke gesprekspartner van het management en lever je een directe bijdrage aan het lerend vermogen van je organisatie. In deze blog lees je alles over de opleiding: wat operational auditing inhoudt, wat je leert, wat je er na afloop mee kunt, voor wie de opleiding is bedoeld en hoe het leertraject is opgebouwd. Wat is operational auditing? Operational auditing is een vorm van intern onderzoek waarbij de auditor beoordeelt in hoeverre risico’s binnen bedrijfsprocessen op een beheersbare manier worden gemanaged. Het draait om het geven van aanvullende zekerheid aan bestuur en management over de kwaliteit van de risicobeheersing, zodat de organisatie haar doelstellingen daadwerkelijk kan realiseren. De operational auditor kijkt breed en procesgericht, niet alleen naar de harde beheersmaatregelen (hard controls), maar ook naar de zachte kant: gedrag, cultuur en samenwerking (soft controls). De blik is niet achteraf controleren, maar juist aan de voorkant beoordelen of de organisatie in staat is zijn doelen te realiseren. Met dit inzicht kan de organisatie nog bijsturen, waardoor operational auditing bijdraagt aan het lerende vermogen van de organisatie. De kernvraag is telkens: in hoeverre is de organisatie in staat haar organisatiedoelen waar te maken, gegeven de huidige risicobeheersing? Operational auditing is daarmee meer dan controleren, het is een vak dat vraagt om scherpe analyses, strategisch inzicht en overtuigende communicatie. Wat leer je tijdens de opleiding operational auditing? De postbacheloropleiding Operational auditing is modulair opgebouwd en kent een logische verdeling tussen theorie en praktijk. Tijdens de opleiding leer je niet alleen het vakmatig uitvoeren van operational audits, maar ook het versterken van je adviesvaardigheden en de impact van je werk vergroten. Module 1: Basisprincipes In de eerste module leer je de fundamenten van het vak. Je krijgt inzicht in: De positionering van operational auditing ten opzichte van andere auditvormen. De structuur en inrichting van een effectieve auditfunctie. Het gebruik van controlmodellen zoals COSO, INK, KAD, Simons en ISO. De toepassing van soft controls in je beoordeling. De relatie tussen integraal risicomanagement en auditing. Theorie staat hierbij nooit op zichzelf: alles wordt direct vertaald naar jouw praktijk. Dat maakt het relevant en toepasbaar. Module 2: Praktijk en toepassing In de tweede module pas je de opgedane kennis toe in je eigen organisatie. Je voert een volledige operational audit uit, van ontwerp tot rapportage onder begeleiding van een ervaren docent. Deze praktijkmodule bestaat uit drie fasen: Auditontwerp – Je maakt een concreet plan van aanpak, inclusief doelstelling, normenkader, gegevensverzameling en oordeelsvorming. Veldwerk – Je toetst de praktijk aan het normenkader via documentanalyse, interviews en observaties. Hierbij is veel aandacht voor gesprekstechnieken, omgaan met weerstand en het creëren van acceptatie. Rapportage – Je leert hoe je je bevindingen effectief en overtuigend rapporteert, inclusief oorzaakanalyse en concrete verbeteradviezen. Alles met één doel: het management aanzetten tot actie. Wat kan ik nadat ik de opleiding operational auditing heb afgerond? Na afronding van de opleiding ontvang je het postbachelordiploma Operational auditing van Avans en 110 PE-punten als je PE-plichtig bent. Maar belangrijker: je bent in staat om zelfstandig een auditproces te doorlopen en het bestuur en management te adviseren over de kwaliteit van risicobeheersing. Je levert een aantoonbare bijdrage aan: de verbetering van processen; de effectiviteit van beheersmaatregelen; de naleving van wet- en regelgeving; en het vergroten van het lerend vermogen van je organisatie. Daarmee ben je niet alleen auditor, maar ook adviseur, bruggenbouwer en veranderaar. Je ontwikkelt je tot een strategische sparringpartner en dat wordt in vrijwel elke organisatie enorm gewaardeerd. Voor wie is deze opleiding bedoeld? De postbacheloropleiding Operational auditing is ontwikkeld voor professionals die (gaan) werken op het snijvlak van procesbeheersing, risicomanagement en organisatieontwikkeling. Denk aan: Controllers Risk officers Compliance officers Kwaliteitsmanagers AO/IC-medewerkers (Internal) auditors Accountants Proceseigenaren Werk je in een van deze functies, of wil je je naar zo’n rol ontwikkelen, en wil je met audits echt het verschil maken? Dan is deze opleiding voor jou. Een belangrijk uitgangspunt van de opleiding is dat deelnemers afkomstig zijn uit uiteenlopende sectoren en organisaties. Die diversiteit aan perspectieven zorgt voor een rijk leerklimaat en waardevolle interactie. De werkvorm: leren door doen De opleiding is ontworpen volgens het principe van blended learning , waarbij praktijk en theorie elkaar versterken. E-learning : Je bereidt je online voor op de bijeenkomsten. Dat doe je in je eigen tijd, op je eigen tempo. Hierdoor kunnen de bijeenkomsten zelf worden benut voor verdieping en toepassing naar jouw partijk. Bijeenkomsten : In totaal volg je 14 bijeenkomsten (6 theorie + 8 praktijk). Hierin werk je met casuïstiek, rollenspellen en intervisie. Ook leer je van de ervaringen van je mededeelnemers. Coaching : Tijdens het uitvoeren van je audit krijg je persoonlijke begeleiding van een ervaren docent. Zo ben je verzekerd van inhoudelijke ondersteuning en praktische feedback. De docenten van de opleiding operational auditing doceren aan verschillende universiteiten en hogescholen, waaronder de post- initiële RO auditing opleiding van de UvA en de Erasmus Universiteit Het interactieve karakter van de opleiding maakt dat je niet alleen leert van de theorie, maar vooral van het toepassen ervan. Dat is de kracht van deze postbacheloropleiding. Conclusie: een investering die rendeert Operational auditing is geen vak dat je uit een boekje leert. Het is een ambacht dat je ontwikkelt door te oefenen, te reflecteren en continu beter te worden. Precies dat is waar de postbacheloropleiding Operational auditing in voorziet. Praktisch, diepgaand en relevant met directe impact op jouw werk en je organisatie. Wil jij: Je verdiepen in risicobeheersing? Organisaties echt helpen leren en verbeteren? Jouw rol als auditor, controller of adviseur versterken? Je carrière een serieuze boost geven? Dan is deze opleiding de volgende stap. Meer informatie over startdata, locaties en kosten vind je hier . Liever een korte cursus? Naast de postbachelor opleiding operational auditing, biedt Ferocia ook een vierdaagse cursus operational auditing aan. Meer informatie over deze cursus vind je hier . Neem contact met ons op Meer weten? Neem dan contact met ons op. Wij helpen je graag verder! Mark Daamen Partner Phone 06 42 23 62 05 Mail mark.daamen@ferocia.nl Björn Walrave Partner Phone 06 25 12 06 54 Mail bjorn.walrave@ferocia.nl Guus Focken Partner Phone 06 11 91 85 41 Mail guus.focken@ferocia.nl

